Bài viết này nằm trong hướng dẫn về công cụ chuyển soạn và viết bản nhạc tốt nhất.
MuseScore là phần mềm viết nhạc miễn phí tốt nhất: trình soạn nhạc trên máy tính này có đầy đủ tính năng và không thu phí cho các tính năng cốt lõi. Nếu muốn viết nhạc trong trình duyệt và chia sẻ bản nhạc bằng liên kết, bạn có thể dùng gói miễn phí của Noteflight, Flat.io hoặc Soundslice. Dorico và Sibelius dẫn đầu nhóm phần mềm trả phí trên máy tính, nhưng MuseScore là lựa chọn phù hợp để phần lớn mọi người bắt đầu.
Khi mới soạn bản phối, có lẽ bạn chưa muốn chi nhiều tiền cho phần mềm trong lúc còn đang tìm hiểu. Với mỗi lựa chọn miễn phí, nhà phát triển đều mong bạn sẽ thích sản phẩm và mua bản nâng cấp hoặc phần bổ sung trả phí. Biết có những phần mềm viết nhạc và công cụ âm thanh nào để chọn sẽ giúp bạn cân nhắc lúc nào nên nâng cấp.
Phần mềm viết nhạc miễn phí
Phần mềm viết nhạc miễn phí thuộc hai nhóm chính: ứng dụng trên web và ứng dụng cài trên máy tính.
Trên web
Với trình soạn nhạc trên web, bạn có thể chia sẻ liên kết để người khác xem và nghe bản nhạc mình viết. Một số ứng dụng còn cho phép người khác cùng xem và sửa bản nhạc. Bạn cũng không cần cài phần mềm hay lo ứng dụng và tệp chiếm chỗ trên ổ cứng.
Noteflight và Flat.io được dùng nhiều trong giáo dục, một phần vì trình soạn nhạc trên web của họ chạy tốt trên Chromebook, không đòi hỏi máy Mac hay PC. Một lựa chọn đáng chú ý khác có bản miễn phí là Soundslice, nổi tiếng với bản nhạc trình bày đẹp và bộ tính năng hoàn thiện nhất trong nhóm trình soạn nhạc trực tuyến.
Cả ba đều cho phép chỉnh sửa ký âm cơ bản, nhập và xuất MusicXML, cũng như xuất bản nhạc thành PDF. Điểm bất tiện là bạn có thể gặp vấn đề khi dùng ngoại tuyến, có ít lựa chọn phát lại và thiếu một số tính năng nâng cao mà sau này bạn cần đến.
Trên máy tính
Phần mềm trên máy tính có nhiều tính năng nâng cao hơn để bạn tiếp tục dùng khi đã quen. Những ứng dụng này cũng cho âm thanh tốt hơn khi phát bản nhạc bạn viết. Ba ứng dụng viết nhạc trên máy tính phổ biến nhất là Dorico, Sibelius và MuseScore. Dorico và Sibelius có phiên bản cơ bản miễn phí; MuseScore là phần mềm mã nguồn mở và hoàn toàn miễn phí.
Phiên bản trả phí của Dorico và Sibelius đều được người làm nghề viết nhạc dùng rộng rãi. Chúng có nhiều tính năng hơn mức bạn cần khi mới bắt đầu, nhưng bản miễn phí Dorico SE và Sibelius First vẫn cho bạn dùng nhiều tính năng trong số đó. Dùng thử cũng giúp bạn hiểu mỗi ứng dụng hoạt động ra sao trước khi quyết định nâng cấp sau này.
MuseScore là ứng dụng mã nguồn mở. Dù không phổ biến bằng hai ứng dụng kia trong giới chuyên nghiệp, MuseScore có nhiều tính năng và lựa chọn trình bày bản nhạc. Thư viện âm thanh mẫu miễn phí MuseSounds cũng cho âm thanh chất lượng rất cao khi phát bản nhạc.
Đổi lại, phần mềm trên máy tính không cho phép cộng tác giống như ứng dụng trực tuyến và bạn cần cài đặt trước khi dùng. Có thể bạn sẽ thích một ứng dụng hơn hai ứng dụng còn lại, nên hãy thử cả ba để biết mình thích và không thích điểm nào ở mỗi ứng dụng.
Công cụ âm thanh miễn phí cho người soạn bản phối
Hai nhu cầu thường gặp khi soạn bản phối là ghi âm thanh hệ thống của máy tính và tách bè. Chúng tôi không khuyên dùng riêng công cụ nào. Bạn nên đọc điều khoản sử dụng và tự tìm hiểu xem mình có được phép dùng công cụ đó hay không trước khi dùng.
Ghi âm thanh đang phát trên máy tính
Đôi khi bạn muốn ghi trực tiếp âm thanh từ máy tính. Cách thiết lập có thể hơi phức tạp nên chúng tôi không đi vào chi tiết ở đây. Trên Mac có công cụ miễn phí như BlackHole. Trên PC, bạn có thể dùng Audacity và chọn đúng trình điều khiển cùng nguồn đầu vào. Chỉ ghi âm theo cách này khi bạn có quyền làm vậy.
Tách bè
Công nghệ tách bè đã tiến bộ nhiều trong thời gian gần đây. Giờ đây bạn có thể tách riêng âm thanh của gần như từng nhạc cụ, điều mà chỉ vài năm trước còn chưa làm được. Nghe rõ từng bè tách riêng sẽ giúp bạn tập trung vào từng câu nhạc khi viết bản phối.
Nhiều dịch vụ yêu cầu bạn có sẵn tệp âm thanh, nên những cách ghi âm ở trên có thể hữu ích trước khi bắt đầu.
Dưới đây là một số công cụ tách bè để bạn tìm hiểu:
Một số công cụ cho dùng miễn phí với giới hạn nhất định hoặc có bản dùng thử, để bạn làm quen trước khi quyết định có trả tiền dùng thêm hay không. Chúng tôi không khuyên dùng riêng công cụ nào. Trước khi dùng, kể cả bản miễn phí, bạn nên đọc kỹ điều khoản sử dụng và chính sách quyền riêng tư để chắc rằng mình có quyền dùng công cụ theo cách dự định.
Tài liệu nhạc lý và phân tích nhạc miễn phí
Nếu đã quen với nhạc lý và kiến thức âm nhạc cơ bản, bạn có thể áp dụng ngay vào bản nhạc đang soạn. Còn nếu muốn tìm hiểu thêm, có nhiều tài liệu miễn phí để bạn tham khảo.
Công cụ học nhạc lý trực tuyến
Bốn trang sau có bài học, bài tập và công cụ miễn phí giúp bạn hiểu thêm về nhạc lý:
Kênh YouTube phân tích nhạc
Nhiều kênh YouTube phân tích nhạc và giải thích ý tưởng, cách viết những bản nhạc phổ biến. Bạn có thể tìm ý tưởng ở đó để áp dụng khi viết nhạc.
Một số kênh phân tích bản nhạc đáng xem:
Những cuốn sách đáng mua
Sách in hay sách điện tử đều hữu ích khi bạn học nhạc. Một bản nhạc piano viết tốt cần cân bằng giữa nghệ thuật và kỹ thuật. Bạn nên dành thời gian tìm cách hiểu phần kỹ thuật.
Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về cách soạn bản phối cho piano, How to Harmonize on the Piano của Hal Leonard là một tài liệu hữu ích, có giá dưới 20 USD.
Nếu muốn tìm hiểu cách sắp xếp nốt và ký hiệu để trình bày bản nhạc cho đẹp, bạn có thể đọc Behind Bars của Elaine Gould. Đây là sách tham khảo dành cho người làm nghề, nhưng bạn cũng có thể dùng sách để tìm hiểu những chủ đề mới về soạn bản nhạc. Sách có giá cao hơn, khoảng 60-110 USD, nhưng sẽ dùng được cả đời nếu bạn thích học qua sách tham khảo.
Soạn bản phối và chuẩn bị bản nhạc cần thời gian. Những bản nhạc bạn thích chơi và đọc chính là người thầy miễn phí tốt nhất. Hãy phân tích hòa âm, vị trí đặt dấu cường độ, cách viết lời ca, cách dùng và vị trí đặt dấu hóa. Xem kỹ từng phần trong bản nhạc.
Lời kết
Cách bạn soạn bản phối cho piano sẽ còn thay đổi, và bạn nên theo dõi những công nghệ mới có thể giúp mình làm việc hiệu quả hơn. Bạn có thể thử nhiều lựa chọn để tìm công cụ phù hợp, rồi dành thời gian làm quen với những công cụ mình thích nhất.
Câu hỏi thường gặp
Phần mềm viết nhạc miễn phí nào tốt nhất?
Có nhiều lựa chọn miễn phí thuộc hai nhóm: trình soạn nhạc trên web như Noteflight, Flat.io và Soundslice, cùng ứng dụng trên máy tính như Dorico, Sibelius và MuseScore. Dorico và Sibelius có phiên bản cơ bản miễn phí, còn MuseScore là phần mềm mã nguồn mở và hoàn toàn miễn phí. Thử vài ứng dụng sẽ giúp bạn biết mình thích gì trước khi quyết định có nâng cấp hay không.
Nên dùng phần mềm viết nhạc trên web hay trên máy tính?
Trình soạn nhạc trên web giúp bạn chia sẻ liên kết, cộng tác và làm việc mà không cần cài đặt; chúng cũng chạy tốt trên Chromebook. Phần mềm trên máy tính có nhiều tính năng nâng cao hơn để bạn dùng khi đã quen, đồng thời cho âm thanh tốt hơn khi phát bản nhạc. Đổi lại, bạn không thể cộng tác theo cùng cách như trên web và cần cài phần mềm. Mỗi người thường thích một ứng dụng trên máy tính hơn những ứng dụng còn lại, vì vậy bạn nên bắt đầu bằng cách thử Dorico, Sibelius và MuseScore.
Công cụ âm thanh miễn phí nào giúp soạn bản phối?
Hai nhu cầu thường gặp là ghi âm thanh hệ thống của máy tính và tách bè. Công cụ ghi âm miễn phí gồm BlackHole trên Mac và Audacity trên PC. Để tách bè, bạn có thể tìm hiểu Moises, LALAL.AI, Fadr, Audioshake, Spleeter, Loudly và Demucs. Luôn đọc điều khoản sử dụng và xác nhận bạn có quyền ghi hoặc xử lý âm thanh trước khi làm.
