Cách chép nhạc guitar fingerstyle

Đây là một phần trong bộ hướng dẫn chép nhạc cho mọi nhạc cụ.

Fingerstyle khó chép vì một cây guitar chơi cùng lúc hai hoặc ba bè: đường bass, giai điệu và phần hòa âm ở giữa. Bạn có thể bắt đầu bằng bản nhạc AI ghi lại toàn bộ nốt, rồi tự tách bè và chọn cách bấm ngón. AI làm phần nghe từng cao độ và tiết tấu vốn rất tốn thời gian. Phần còn lại cần bạn tự nghe và dựa vào kinh nghiệm chơi đàn để chỉnh.

Nếu vừa nghe bản ghi để tìm nốt, vừa quyết định nốt nào do ngón cái chơi và bấm ở đâu trên cần đàn, bạn sẽ mất nhiều thời gian chép bằng tai. Tách từng lớp theo thứ tự sẽ dễ xử lý hơn.

Vì sao fingerstyle khó chép

Một đoạn guitar solo chơi từng nốt cho bạn nghe lần lượt từng cao độ. Fingerstyle thì khác. Bản phối độc tấu được viết để nghe như có nhiều nhạc cụ: ngón cái giữ đường bass trên dây trầm, các ngón còn lại chơi giai điệu phía trên, thường thêm một lớp hòa âm ở giữa. Tất cả cùng vang lên trên sáu dây đàn.

Chính vì nhiều bè cùng vang trên một nhạc cụ nên chép bằng tai vừa chậm vừa dễ sai. Bạn phải tách hai hoặc ba câu nhạc chồng lên nhau. Một nốt có thể thuộc bè bass hoặc giai điệu, tùy nó nối tiếp bè nào, còn cùng một vị trí trên cần đàn có thể bấm theo nhiều cách. Khi tự gỡ được vài ô nhịp, bạn đã phải đưa ra hàng loạt quyết định nhỏ và rất dễ nhầm. Nếu đang bắt đầu với một câu nhạc đơn giản hơn, bạn có thể đọc hướng dẫn chép nhạc guitar.

Ghi lại các nốt trước

Trước hết, ghi lại toàn bộ nốt mà chưa cần lo nốt nào thuộc bè nào. AI ghi lại những cao độ và tiết tấu cùng vang lên nhanh hơn nhiều so với nghe theo thời gian thực. AI cũng không mệt hay mất dấu đường bass khi đang theo giai điệu. Bản nhạc đầu tiên này là nền để bạn chỉnh tiếp.

Đưa một bản ghi rõ tiếng của bản phối vào AI để tìm các nốt. Cách này hiệu quả nhất khi chỉ có tiếng guitar thay vì guitar bị lẫn trong cả bản phối, nên một bản ghi fingerstyle độc tấu gần như là trường hợp lý tưởng. Bạn sẽ có cao độ và thời điểm vào nốt để bắt đầu, rồi chỉnh trong trình biên tập trên trình duyệt hoặc xuất ra. Hướng dẫn chuyển âm thanh thành tab guitar nói kỹ hơn về bước này. Cách làm cũng giống khi chép một đoạn guitar solo, chỉ khác là có nhiều nốt cùng vang lên hơn.

Tách các bè

Khi đã ghi lại các nốt, bạn cần phân chúng thành từng bè. Giao nốt thấp cho ngón cái giữ bè bass, còn nốt cao cho các ngón chơi giai điệu. Tách bè rõ ràng giúp bản nhạc fingerstyle dễ đọc, thay vì chỉ thấy dày đặc những đầu nốt chồng lên nhau.

• Bè bass thường là nốt thấp nhất ở mỗi phách, do ngón cái chơi trên các dây trầm. Bè này thường chạy theo một mẫu đều đặn nên dễ nhận ra.
• Bè giai điệu là câu nhạc bạn có thể ngân theo, nằm ở phía trên và do các ngón còn lại chơi.
• Hòa âm ở giữa lấp khoảng trống giữa hai bè. Bạn có thể gộp phần này vào một trong hai bè tùy theo hướng đi của câu nhạc.

Trên bản nhạc, hãy viết chúng thành các bè riêng, thường để đuôi nốt bè bass hướng xuống và đuôi nốt giai điệu hướng lên. Nhờ cách trình bày này, người đọc nhìn vào sẽ biết tay và ngón nào chơi phần nào. Những nốt ghi thô ban đầu trở thành một bản nhạc có thể đọc và chơi theo.

Cách bấm ngón, lên dây và kỹ thuật chơi

Tách bè xong, bạn vẫn cần quyết định những phần mà AI không chọn giúp. Cùng một cao độ có thể chơi trên nhiều dây, vì vậy hãy chọn vị trí bấm sao cho tay đặt thuận và nốt bass vẫn ngân khi giai điệu chuyển động. Nhìn các nốt thôi chưa đủ để quyết định, bạn cần dựa vào kinh nghiệm chơi đàn.

Trước khi chốt vị trí bấm, hãy kiểm tra xem bản phối có dùng cách lên dây khác hoặc capo không. Cả hai đều rất thường gặp trong fingerstyle. Người chơi có thể hạ dây trầm, lên dây theo một hợp âm mở hoặc kẹp capo cao hơn vài ngăn. Mỗi thay đổi đều làm vị trí các nốt trên cần đàn khác đi. Nếu lên dây chuẩn mà bấm theo bản ghi thấy không thuận tay, nguyên nhân thường là đàn được lên dây theo cách khác.

Sau đó, tự thêm ký hiệu kỹ thuật chơi. Songscription không phải lúc nào cũng ghi lại được các kỹ thuật như slide, hammer-on, pull-off, bồi âm và rung dây, cũng không chọn cách bấm ngón. Khi chỉnh bản nhạc, hãy nghe và ghi những kỹ thuật đó vào đúng chỗ. Bản nhạc khi ấy sẽ thể hiện cách bản phối thực sự vang lên, chứ không chỉ có đúng cao độ.

Đối chiếu với bản ghi

Trước khi hoàn tất, hãy chơi bản nhạc cùng bản ghi gốc. Giảm tốc độ phát và lặp lại những đoạn khó để nghe xem cách bạn phân bè và ghi kỹ thuật chơi có khớp với phần người chơi guitar thực sự chơi không. Làm chậm âm thanh mà không đổi cao độ giúp bạn nghe từng nốt trong một câu bass nhanh hoặc một nốt luyến. Đó là cách duy nhất để kiểm tra bằng tai một đoạn nhiều nốt. Hướng dẫn làm chậm nhạc mà không đổi cao độ giải thích kỹ hơn về điều này.

Khi bản nhạc đã khớp với bản ghi, bạn có thể xuất ra. Với bản phối fingerstyle, bạn thường sẽ cần Guitar Pro hoặc MusicXML để đưa tab, các bè riêng và cách bấm ngón vào trình biên tập rồi chỉnh định dạng lần cuối. Bạn có thể tạo toàn bộ phần này từ bản ghi bằng công cụ tạo tab guitar, rồi tiếp tục tự chỉnh. Một bản nhạc fingerstyle hiếm khi hoàn tất ngay sau một lượt.