Bài này nằm trong hướng dẫn chép nhạc cho mọi nhạc cụ.
Ukulele là một trong những nhạc cụ dễ làm quen nhất khi tập chơi một bài hát, nhưng tab bạn cần thường khó tìm, nhất là với bài mới hoặc ít người biết. Songscription không xuất tab riêng cho ukulele. Thay vào đó, Songscription lấy hợp âm từ bản ghi và xuất tab guitar cùng bản nhạc trên khuông. Bạn có thể dựa vào đó để viết phần ukulele: dùng nguyên hợp âm, còn đoạn đàn rải trong tab guitar thì viết lại cho bốn dây ukulele theo cách lên dây của hai cây đàn.
Thường thì người chơi ukulele chỉ cần hợp âm. Tab hữu ích khi bài hát có một đoạn đàn rải, một riff mở đầu hay một đoạn vừa chơi hợp âm vừa chơi giai điệu mà bạn muốn chơi đúng từng nốt.
Bắt đầu với hợp âm
Với nhiều bài hát, bạn chỉ cần chơi hợp âm. Tải bản ghi lên Songscription, rồi Songscription nghe âm thanh và chép phần hòa âm thành các ký hiệu hợp âm có thể chỉnh sửa. Bạn không cần phụ thuộc vào việc có ai đã viết đúng bảng hợp âm cho bài đó hay chưa. Điều này đặc biệt hữu ích với bài mới phát hành hoặc ít người biết, khi bảng hợp âm do cộng đồng chia sẻ còn ít hoặc chưa có.
Ukulele dùng cùng ký hiệu hợp âm như những nhạc cụ khác, nên bạn có thể dùng nguyên bảng hợp âm nhận được. Với mỗi hợp âm, bạn chơi thế bấm ukulele thay cho thế bấm guitar hoặc piano. Xem thêm cách lấy hợp âm ukulele cho bất kỳ bài hát nào.
Dùng tab guitar làm tài liệu tham khảo
Nếu bài hát có một câu đàn rải, một riff mở đầu hay một đoạn vừa chơi hợp âm vừa chơi giai điệu, bạn sẽ cần biết từng nốt chứ không riêng hợp âm. Songscription có thể xuất phần đó dưới dạng tab guitar hoặc bản nhạc trên khuông. Cả hai đều không phải tab ukulele, nhưng cho bạn biết những nốt nào vang lên và vào lúc nào để bạn dựa vào đó viết lại.
Bản nhạc trên khuông dễ dùng cho nhiều nhạc cụ nhất vì tên nốt không phụ thuộc vào đàn. Còn tab guitar thường dễ đọc hơn với người chơi đàn có phím và cũng dễ chuyển sang ukulele hơn bạn nghĩ, vì cách lên dây của hai đàn có bốn dây tương ứng. Hướng dẫn chuyển âm thanh thành tab guitar giải thích cách lấy tab ban đầu.
Mối liên hệ giữa cách lên dây guitar và ukulele
Ukulele soprano, concert hoặc tenor lên dây chuẩn theo thứ tự g-C-E-A. Dây g được lên cao thay vì lên thấp. Bốn dây cao của guitar, tính từ thấp đến cao, là D-G-B-E. Nếu kẹp capo ở ngăn 5 trên bốn dây này, chúng thành G-C-E-A, tương ứng với cao độ của ukulele. Nói cách khác, ukulele về cơ bản giống bốn dây cao của guitar khi kẹp capo ở ngăn 5.
Bạn có thể dựa vào đó để đọc tab guitar trên ukulele. Khi tab chỉ dùng bốn dây cao, bạn có thể chuyển thế bấm sang ukulele bằng cách coi ngăn 0 của ukulele là ngăn 5 trên guitar: với mỗi nốt bấm trên bốn dây cao của guitar, lấy số ngăn trừ đi năm để tìm vị trí tương ứng trên ukulele. Có một điểm cần để ý: dây g của ukulele cao hơn một quãng tám so với dây guitar tương ứng. Vì vậy, một nốt bass nằm dưới giai điệu không phải lúc nào cũng ở đúng vị trí như trên tab guitar. Với giai điệu và đoạn đàn rải ở âm vực trung và cao, bạn sẽ dễ tìm nốt tương ứng hơn.
Với ukulele baritone, cách chuyển còn đơn giản hơn. Đàn lên dây D-G-B-E, giống hệt bốn dây cao của guitar, nên tab guitar chỉ dùng bốn dây đó có thể chuyển sang mà không cần điều chỉnh. Bản chép cũng có thể chỉnh sửa, vì vậy bạn có thể chuyển giọng phần nhạc trước khi xuất. Đây thường là cách dễ nhất để đưa câu nhạc vào âm vực phù hợp với ukulele.
Chọn giọng dễ chơi trên ukulele
Trên ukulele lên dây chuẩn, C và G là hai giọng dễ chơi nhất. Phần lớn hợp âm ở hai giọng này dùng dây buông và chỉ cần một hoặc hai ngón bấm. Tiếp theo là F, D và A. Những bài ở giọng có dấu giáng như E♭, A♭ hoặc B♭ khó bấm hơn, nên bạn có thể chuyển sang một giọng dễ chơi.
Bản chép trong Songscription có thể chỉnh sửa, nên bạn đổi giọng cả bài trong một bước thay vì chép lại. Thay đổi áp dụng cho cả hợp âm lẫn đoạn đàn rải bạn xuất ra. Nếu giọng mới cũng hợp với âm vực giọng hát thì càng tiện. Hướng dẫn chuyển bài hát sang giọng khác nói rõ hơn về cách chọn giọng.
Câu hỏi thường gặp
Có thể tạo tab ukulele từ âm thanh không?
Songscription chưa xuất trực tiếp tab ukulele, nhưng bạn có thể bắt đầu từ bản ghi. Songscription chép bài hát thành hợp âm và tab guitar hoặc bản nhạc trên khuông. Bạn dùng nguyên các ký hiệu hợp âm trên ukulele, vì đàn này cũng dùng ký hiệu hợp âm như những nhạc cụ khác. Với đoạn đàn rải, bạn dựa vào tab guitar xuất ra và viết lại cho bốn dây ukulele. Khi biết mối liên hệ giữa cách lên dây của hai cây đàn, bạn sẽ dễ làm hơn.
Cách lên dây ukulele khác guitar thế nào?
Ukulele soprano, concert hoặc tenor lên dây chuẩn theo thứ tự g-C-E-A, trong đó dây g được lên cao thay vì lên thấp. Bốn dây cao của guitar là D-G-B-E. Kẹp capo ở ngăn 5 trên bốn dây này thì chúng thành G-C-E-A, tương ứng với ukulele. Ukulele baritone lên dây D-G-B-E, giống hệt bốn dây cao của guitar, nên thế bấm trên bốn dây đó có thể chuyển sang ukulele baritone mà không cần đổi.
Ukulele có dùng cùng hợp âm với guitar không?
Hai đàn dùng cùng ký hiệu hợp âm. Hợp âm G trưởng trên đàn nào cũng là G trưởng, chỉ khác thế bấm. Vì vậy, bạn có thể dùng nguyên bảng hợp âm lấy từ bản ghi để chơi ukulele. Thay vì thế bấm guitar, bạn dùng thế bấm ukulele cho từng hợp âm.
Giọng nào dễ chơi nhất trên ukulele?
C và G là hai giọng dễ chơi nhất vì phần lớn hợp âm dùng dây buông và chỉ cần một hoặc hai ngón bấm. Sau đó là F, D và A. Những bài ở giọng có dấu giáng như E♭ hoặc B♭ khó bấm hơn trên ukulele, nên bạn có thể chuyển sang giọng dễ chơi hơn. Với bản chép có thể chỉnh sửa, bạn đổi giọng trong một bước.
Cách nhanh nhất để bắt đầu là chọn một bài bạn muốn chơi. Tải bản ghi lên Songscription để lấy hợp âm và tab guitar từ âm thanh, rồi dựa vào đó viết phần ukulele.
