Cách ghép các phần riêng thành một tổng phổ

Bài này nằm trong hướng dẫn chép nhạc cho cả ban nhạc.

Tổng phổ đặt phần của mọi nhạc cụ trên cùng một trang, mỗi phần trên một hoặc nhiều khuông xếp chồng lên nhau, để bạn đọc toàn bộ bản phối cùng lúc. Với bản ghi của ban nhạc hoặc nhóm nhạc, cách nhanh nhất là dùng chế độ Multi-Instrument trong Songscription. Chế độ này chép mọi nhạc cụ trong một lượt và tạo bản nhạc nhiều khuông, với phần riêng cho từng nhạc cụ nghe được, từ nhạc cụ phím, guitar, bass đến bộ dây, bộ đồng, bộ gỗ, synth, giọng hát và trống. Nếu muốn bản chép từng phần có ít lỗi nhất có thể, hoặc bản ghi là bản phối dàn nhạc có nhiều lớp âm thanh chồng lên nhau, cách đáng tin cậy là chép riêng từng phần rồi ghép lại. Khi đó, bạn cần sắp đúng thứ tự khuông, căn các ô nhịp và chỉnh nhạc cụ chuyển giọng. Bạn có thể làm tổng phổ từ các phần riêng mà không phải nhập lại nốt nào.

Chép riêng từng phần trước

Chép từng nhạc cụ một cho bản chép ít lỗi hơn chép tất cả cùng lúc. Khi nghe riêng từng phần, mô hình dễ nhận diện chính xác hơn so với khi nghe bản phối có nhiều lớp âm thanh, nơi âm thanh nhạc cụ chồng lên và che lấp nhau. Nếu đã có track riêng, hãy dùng chúng. Nếu chỉ có bản phối đầy đủ, bạn có thể lần lượt chọn từng nhạc cụ để mô hình tách trực tiếp. Tách bản phối thành các bè tách riêng trước sẽ cho nguồn âm thanh rõ hơn nữa để chép từng phần; cách này được trình bày trong bài tách bè trước khi chép nhạc. Bài chép từng nhạc cụ hay chép một lượt bàn về ưu và nhược điểm của hai cách. Dù chọn cách nào, bạn cũng có một bản chép ít lỗi, có thể chỉnh sửa cho từng nhạc cụ để ghép lại.

Tạo bản nhạc và sắp thứ tự nhạc cụ

Trong phần mềm viết nhạc như MuseScore, Sibelius hoặc Dorico, tạo một bản nhạc có đủ nhạc cụ, rồi đưa mỗi phần đã chép vào một khuông riêng. Tổng phổ thường xếp từ trên xuống theo thứ tự: bộ gỗ, bộ đồng, bộ gõ, nhạc cụ phím, giọng hát và bộ dây. Tổng phổ cho ban nhạc hoặc nhóm nhạc cụ đệm có thứ tự riêng, khác với dàn nhạc giao hưởng. Chẳng hạn, guitar, bass, trống và nhạc cụ phím được xếp theo cách quen thuộc với ban nhạc.

Hãy sắp thứ tự nhạc cụ ngay khi tạo bản nhạc để khỏi phải sắp lại khuông sau khi đưa các phần vào. Cũng như khi làm một lead sheet (bản nhạc ghi giai điệu, hợp âm và lời) hoặc bản nhạc cho ban nhạc, sắp xếp từ đầu cho gọn giúp người chơi đọc bản nhạc ngay khi cầm lên.

Căn ô nhịp, nhịp độ và phần chuyển giọng

Khi đã có các khuông, căn các phần để mọi khuông có cùng vạch nhịp, nhịp độ, số chỉ nhịp và giọng. Nếu không, các phần sẽ lệch nhau dần qua từng ô nhịp.

Sau đó, chỉnh nhạc cụ chuyển giọng. Chọn tổng phổ theo cao độ thực, trong đó mọi phần đều ghi theo cao độ thực tế nghe được, hoặc tổng phổ chuyển giọng, trong đó mỗi phần chuyển giọng được viết theo cao độ người chơi đọc trên bản nhạc. Chỉnh từng nhạc cụ theo lựa chọn đó. Với clarinet, trumpet và alto sax, cao độ người chơi đọc khác với cao độ thực tế nghe được. Vì vậy, một phần có nốt trông đúng khi xem riêng có thể lệch một cung hoặc hơn khi ghép vào tổng phổ theo cao độ thực. Nếu chưa quen với nhạc cụ chuyển giọng, bài giải thích về nhạc cụ chuyển giọng nói rõ vì sao các phần này được viết như vậy.

Ghép bằng MusicXML và hoàn thiện

MusicXML giúp chuyển từng phần đã chép vào phần mềm viết nhạc mà không phải nhập lại nốt. Khác với MIDI thô, MusicXML giữ cả chi tiết ký âm cùng với cao độ và tiết tấu. Phần nhập vào vì thế hiện thành bản nhạc dễ đọc, thay vì một chuỗi sự kiện mà bạn phải ký âm lại.

Xuất từng phần từ Songscription dưới dạng MusicXML, nhập mỗi phần vào khuông riêng, rồi căn chỉnh và xử lý chuyển giọng như trên. Bài hướng dẫn về định dạng tệp nhạc giới thiệu đầy đủ các định dạng và khi nào nên dùng từng loại. Khi mọi phần đã nằm đúng chỗ, khớp nhau và theo đúng quy ước cao độ, bạn có một tổng phổ để đọc, in hoặc phát cho người chơi. Tổng phổ này được ghép từ các bản chép riêng ít lỗi, thay vì phải gỡ từng phần ra khỏi kết quả của một lượt chép bản phối có nhiều lớp âm thanh chồng lên nhau.