Đưa điện thoại lại gần loa, vài giây sau Shazam cho bạn biết tên bài hát và nghệ sĩ. Khi mới xuất hiện, khả năng ấy giống chuyện khoa học viễn tưởng. Giờ đây, nó đã trở thành điều quen thuộc. Shazam trả lời câu hỏi đây là bài gì. Với người nghe, thế có thể đã đủ. Nhưng người chơi nhạc thường còn muốn biết: chơi bài này thế nào? Câu hỏi ấy khó hơn, và giờ đã có cách tìm câu trả lời.
Shazam làm được gì và không làm được gì
Shazam hoạt động bằng cách tạo dấu vân tay âm thanh. Nó lấy vài giây âm thanh, rút ra một mẫu ngắn gồm những điểm đặc trưng, rồi đối chiếu mẫu đó với cơ sở dữ liệu khổng lồ chứa dấu vân tay của những bản ghi đã biết. Khi tìm thấy kết quả khớp, Shazam cho bạn biết tên bài, nghệ sĩ và album.
Shazam tra cứu bản ghi chứ không phân tích giai điệu, hợp âm, giọng hay từng nốt. Vì thế, Shazam có thể gọi tên một bài hát có trong cơ sở dữ liệu, nhưng không nhận ra câu nhạc bạn tự ngân nga và cũng không cho biết bài hát gồm những nốt nào.
Câu hỏi khó hơn: chơi bài này thế nào?
Chỉ cách chơi một bài hát là một bài toán khác, khó hơn, gọi là chép nhạc. Không có cơ sở dữ liệu nào để tra ra câu trả lời. Phần mềm phải nghe bản ghi và phân tích âm nhạc: tách giai điệu khỏi phần đệm, xác định từng nốt khi nhiều nốt vang lên cùng lúc, tìm tiết tấu và giọng, rồi viết thành bản nhạc. Cách làm này gần với một người chơi nhạc có kinh nghiệm ngồi nghe bằng tai nghe và liên tục bấm dừng hơn là đối chiếu dấu vân tay âm thanh.
Trong thời gian dài, chép nhạc tự động rất khó làm tốt. Nhiều thế hệ người chơi phải nghe rồi tự mò từng đoạn, hoặc mua bản nhạc nếu bài đó có bản bán. Giờ đây, các mô hình chuyên chép nhạc đã có thể tự tạo bản nháp đầu tiên khá tốt. Songscription được tạo ra để làm việc đó. Bạn đưa bản ghi vào ngay trên trình duyệt, không cần cài đặt. Songscription tách phần bạn chọn, rồi trả lại các nốt dưới dạng bản nhạc và piano roll, kèm hợp âm tìm được trong bài. Bạn có thêm một cách để biết bài hát được chơi thế nào, thay vì chỉ dựa vào bản ghi hay nhờ người có kinh nghiệm nghe giúp.
Một Shazam cho bản nhạc, với một điểm khác biệt cần biết
Chúng tôi thường gọi Songscription là Shazam cho bản nhạc. Cách ví này dễ hình dung, nhưng có một điểm khác biệt. Câu trả lời của Shazam hoặc đúng hoặc sai: dấu vân tay âm thanh hoặc khớp hoặc không. Còn khi chép nhạc, phần mềm phân tích những gì nó nghe được, nên kết quả chính xác đến đâu tùy vào bản ghi.
Các mô hình của Songscription được huấn luyện từ đầu bằng những phần biểu diễn nhạc thật, thay vì điều chỉnh từ mô hình xử lý tiếng nói. Với bản ghi rõ và ít lớp nhạc, kết quả chép nhạc rất tốt. Một bản phối dày, qua nhiều khâu xử lý thì khó phân tích hơn và kết quả sẽ có chỗ cần sửa. Trong một hoặc hai phút, Songscription tạo ra bản nháp tốt, có thể chỉnh sửa, rồi bạn nghe và đối chiếu để sửa lại. Kết quả không phải lúc nào cũng hoàn hảo chỉ sau một lần chạm.
Có bản nháp để đọc, phát chậm và chơi theo là một bước khởi đầu tốt hơn nhiều so với khi bạn chỉ có thể nghe bản ghi. Thay vì chỉ nghe tệp âm thanh, bạn có thể cầm nhạc cụ và tập từng nốt trong bài. Nếu muốn biết rõ hơn khi nào kết quả chính xác và khi nào dễ có sai sót, bạn có thể đọc bài nên chờ đợi gì về độ chính xác khi chép nhạc. Bài AI còn để lại gì cho người chơi nhạc bàn rộng hơn về vai trò của người chơi khi dùng công cụ như thế này.
Từ nhận diện đến hiểu âm nhạc
Làn sóng công nghệ âm nhạc đầu tiên giúp chúng ta tìm và nhận diện bài hát qua tìm kiếm, gợi ý và Shazam. Giờ đây, công nghệ còn giúp chúng ta hiểu và chơi nhạc: từ một bản ghi chỉ để nghe, bạn có thể có thứ để đọc, học, thay đổi và chơi theo. Nếu từng đưa điện thoại lại gần loa và ước nó làm được nhiều hơn, giờ bạn đã có thêm lựa chọn. Bạn có thể lấy gần như bất kỳ bài hát yêu thích nào và chuyển thành bản nhạc để chơi.
Anything Piano chuyển bản ghi thành piano roll thay vì bản nhạc. Khi bạn chơi bài hát trên bất kỳ đàn piano nào, Anything Piano nghe bạn chơi và cho biết bạn đã đánh trúng những nốt nào. Piano roll còn hiện số chỉ ngón tay để bạn biết dùng ngón nào cho từng nốt.
Câu hỏi thường gặp
Có Shazam nào dành cho bản nhạc không?
Có thể nói là có, nhưng cách hoạt động khác Shazam. Shazam đối chiếu dấu vân tay của một đoạn âm thanh ngắn với cơ sở dữ liệu để tìm tên bài hát và nghệ sĩ, chứ không cho biết các nốt nhạc. Muốn có bản nhạc thì cần chép nhạc, một bài toán khác và khó hơn. Phần mềm nghe bản ghi, xác định cao độ và tiết tấu rồi viết lại thành bản nhạc. Với Songscription, bạn đưa vào một tệp âm thanh hoặc đường liên kết, rồi nhận lại bản nhạc, piano roll và hợp âm để đọc và chơi.
Tại sao chỉ cách chơi một bài hát lại khó hơn nhận diện bài đó?
Để nhận diện bài hát, phần mềm chỉ cần đối chiếu dấu vân tay âm thanh với một bản ghi đã biết, không cần hiểu nội dung âm nhạc. Còn để chỉ bạn cách chơi, phần mềm phải tách từng nốt khỏi bản phối có nhiều nhạc cụ chồng lên nhau, phân biệt giai điệu với phần hòa âm, rồi xác định tiết tấu và giọng. Đây là phân tích âm thanh chứ không phải tra cứu. Vì vậy, kết quả chép nhạc là bản nháp tốt để bạn sửa, chứ không chắc sẽ chính xác hoàn toàn.
AI có thể tìm hợp âm và nốt nhạc của bất kỳ bài hát nào không?
AI có thể tìm hợp âm và nốt nhạc trong phần lớn bản ghi, nhưng độ chính xác tùy vào bản ghi đầu vào. Bản ghi rõ, ít lớp nhạc thường cho kết quả tốt. Bản phối dày và qua nhiều khâu xử lý thì khó chép hơn và cần sửa nhiều hơn. Bạn nên xem kết quả là bản nháp đầu tiên của phần nốt và hợp âm, rồi đối chiếu với bản ghi để sửa. Đừng trông đợi một bản nhạc hoàn hảo ngay từ lần đầu. Khi học một bài hát, ngay cả bản nháp chưa hoàn hảo mà bạn có thể phát chậm và chơi theo cũng giúp bạn dễ bắt đầu hơn nhiều.
Lần tới khi một bài hát cứ vang trong đầu, bạn có thể làm nhiều hơn là tìm tên bài. Tìm hiểu cách chơi bài hát đó.
