Muốn nghe ra từng nhạc cụ trong một bài hát, hãy nghe nhiều lượt và mỗi lượt tập trung vào một nhạc cụ. Tìm hiểu xem từng bè thường nằm ở đâu trong bản phối và giảm tốc độ ở những đoạn nhiều nốt. Sau đó, đối chiếu điều bạn nghe được với bản nhạc ghi riêng từng bè. Chế độ Multi-Instrument của Songscription tạo một khuông nhạc và một track MIDI riêng cho mỗi nhạc cụ mà nó nghe được, từ trống, bass đến guitar, phím, kèn, bộ dây và giọng hát.
Nghe là phần bạn cần luyện, còn bản nhạc là đáp án để đối chiếu. Khi kết hợp cả hai, bạn sẽ dần nghe ra bè bass, guitar thứ hai hay tiếng organ nền, thay vì chỉ nghe thấy giọng hát và một mớ âm thanh phía sau.
Vì sao khó nghe ra từng nhạc cụ trong một bài hát?
Một bản phối được tạo ra để âm thanh hòa vào nhau. Nhà sản xuất sắp xếp nhạc cụ sao cho chúng hỗ trợ nhau, nên các bè có thể trùng quãng âm, ẩn sau giọng hát hoặc cùng vào ở một phách. Tai thường chú ý ngay đến giai điệu và tiết tấu nổi bật nhất. Để nghe phần còn lại, bạn cần tập hướng sự chú ý vào từng bè và dành riêng cho nó một lượt nghe.
Người mới thường cố nghe tất cả cùng lúc rồi cuối cùng chỉ nghe thấy giọng hát. Nghe lần lượt từng bè sẽ giúp bạn phân biệt chúng.
Làm sao nghe từng nhạc cụ một?
Phát bài hát nhiều lượt. Mỗi lượt, tập trung nghe một nhạc cụ và chủ động bỏ qua phần còn lại. Bắt đầu từ trống và bass vì chúng tạo nền, rồi chuyển lên guitar, phím và giọng hát. Vừa nghe vừa ngân hoặc gõ theo bè đó. Nếu chưa hát lại được, bạn vẫn cần nghe thêm.
Với một bài hát điển hình của ban nhạc, bạn có thể nghe theo thứ tự này:
- Trống. Đếm phách và tìm tiếng nhấn vào phách sau. Để ý chỗ hi-hat mở và chỗ trống chơi fill.
- Bass. Ngân nốt thấp nhất mỗi khi hợp âm đổi. Nốt này thường cho biết nốt gốc của hợp âm.
- Guitar đệm hoặc phím. Nghe tiết tấu hợp âm: tiếng quạt dây, rải nốt, giữ dài hay đánh ngắn.
- Câu lead và fill. Nghe riff, lick, tiếng kèn đánh ngắn và câu synth đáp lại giọng hát.
- Âm nền và bè phụ. Nghe organ, bộ dây và synth giữ hợp âm bên dưới. Những bè này khó nhận ra nhất và thường làm cho bài hát nghe đầy hơn.
- Giọng hát. Để lượt này sau cùng vì bạn đã nghe thấy giọng chính rồi. Bây giờ hãy chú ý đến bè hòa âm và giọng hát phụ xung quanh.
Bài hướng dẫn luyện nghe để chép nhạc tốt hơn có bài tập về quãng và hợp âm giúp bạn nhận ra từng bè nhanh hơn khi nghe.
Từng nhạc cụ nằm ở đâu trong bản phối?
Mỗi nhạc cụ có một quãng âm và vị trí thường thấy trong bản phối. Bass và trống kick nằm ở dải trầm, guitar, phím và giọng hát cùng ở dải trung, còn cymbal, hi-hat và tiếng synth sáng nằm ở dải cao. Biết quãng âm quen thuộc của từng nhạc cụ sẽ giúp bạn biết nên chú ý vào dải âm nào. Bảng dưới đây cũng cho biết Songscription thể hiện từng bè thế nào sau khi chép nhạc.
| Nhạc cụ | Vị trí trong bản phối | Cần nghe gì | Songscription thể hiện thế nào |
|---|---|---|---|
| Trống | Kick ở dải trầm, snare ở dải trung, hi-hat và cymbal ở dải cao | Tiếng nhấn vào phách sau, tiết tấu hi-hat, đoạn fill dẫn sang phần mới | Một bè trống viết theo ký âm trống thông thường |
| Bass | Bè có cao độ thấp nhất, thường nằm dưới tiếng kick | Nốt ở mỗi chỗ đổi hợp âm, rồi đến chuyển động giữa các nốt | Một khuông riêng; chép lại và chọn bass để tập trung vào bè này |
| Guitar đệm | Dải trung thấp, thường được đặt lệch sang một bên | Tiết tấu hợp âm và cách quạt dây | Một bè guitar; có tab khi chép lại và chọn guitar |
| Phím | Quãng rộng: tay trái ở dải trầm, tay phải từ dải trung đến cao | Hợp âm giữ dài, tiết tấu đệm, câu fill giai điệu | Hai khuông nối với nhau, chia cho tay trái và tay phải |
| Guitar lead hoặc synth | Dải trung cao, thường xuất hiện giữa các câu hát | Riff và câu nhạc đáp lại giọng hát | Một khuông riêng trong bản nhạc |
| Kèn và bộ dây | Từ dải trung đến cao, thường chơi cùng nốt với bè khác hoặc giữ dài | Tiếng đánh ngắn, âm nền giữ dài, giai điệu đối đáp | Bè riêng cho kèn đồng, kèn gỗ hoặc bộ dây |
| Giọng hát | Ở giữa, thường là bè to nhất | Giai điệu, rồi đến các bè hòa âm xung quanh | Một track giọng hát chứa các bè hát |
Vị trí lệch trái hay phải trong bảng chỉ là xu hướng thường gặp. Mỗi nhà sản xuất phối khác nhau, nên xem bản nhạc sẽ giúp bạn kiểm tra lại.
Phát chậm giúp gì khi nghe?
Khi phát chậm bài hát mà không đổi cao độ, bạn có thêm thời gian nghe từng nốt trong đoạn nhanh. Bạn nghe rõ từng tiếng đánh trong đoạn fill trống, từng nốt trong câu guitar, còn bè bass vốn nghe không rõ có thể trở thành một giai điệu bạn ngân theo được. Với đoạn nhiều nốt, hãy giảm xuống khoảng một nửa tốc độ, nghe cho ra rồi tăng dần trở lại đến tốc độ ban đầu của bài.
Cho phát lặp từng đoạn ngắn từ hai đến bốn ô nhịp. Vòng lặp dài dễ khiến bạn lại chú ý vào giọng hát, còn đoạn ngắn giúp bạn theo sát bè đang nghe. Nếu đang dò nốt trên nhạc cụ, hãy chơi nhỏ tiếng theo đoạn phát chậm thay vì liên tục dừng rồi phát lại.
Dùng bản nhạc để đối chiếu thế nào?
Trước tiên, tự nghe ra bè nhạc. Sau đó chép bài hát bằng Multi-Instrument rồi so sánh. Mỗi nhạc cụ mà chế độ này nghe được sẽ có một khuông nhạc và một track MIDI riêng. Bạn có thể chỉnh tốc độ phát, theo dõi một khuông khi nghe và xem chỗ nào mình nghe đúng hay bỏ sót. Những chỗ khác nhau sẽ là phần bạn tập tiếp.
Khi tập, lặp lại các bước sau:
- Nghe và đoán. Nghe từng lượt rồi ghi lại hoặc chơi thử bè mà bạn nghe được.
- Chép nhạc. Tải bài hát lên hoặc dán đường dẫn YouTube, TikTok hay Instagram, rồi chọn Multi-Instrument.
- So sánh. Vừa nghe bản ghi vừa theo dõi khuông nhạc của nhạc cụ bạn chọn. Đánh dấu từng chỗ bạn nghe khác với bản nhạc.
- Nghe lại những chỗ đã đánh dấu. Phát chậm các ô nhịp đó và thử nghe xem bản nhạc ghi gì.
Bản nhạc cũng có thể sai, nhất là khi hai nhạc cụ trùng quãng âm. Khi tai bạn nghe khác với bản nhạc, hãy lấy bản ghi làm căn cứ cuối cùng. Bài hướng dẫn từng bước cách chép nhạc bằng tai nói kỹ hơn về toàn bộ cách nghe và chép, nếu bạn muốn tìm hiểu trước khi đối chiếu.
Làm sao học bè của nhạc cụ bạn chơi?
Khi đã nghe ra bè của mình trong bản phối, bạn có thể dùng chế độ một nhạc cụ để lấy bản chép rõ nhất cho bè đó. Chọn nhạc cụ như guitar, bass, violin, flute, trumpet, saxophone, trống, giọng hát hoặc piano. Mô hình sẽ chỉ nghe nhạc cụ đã chọn và bỏ qua phần còn lại của bản phối. Mọi lựa chọn trong chế độ một nhạc cụ, trừ piano, đều đang ở giai đoạn beta, nên bạn hãy kiểm tra nhanh kết quả.
Sau đó, bạn có thể tập với bản nhạc trước mặt, phát chậm và lặp lại từng đoạn ngắn. Nếu chơi bass, hãy đọc hướng dẫn chép bè bass để biết cách chép rõ bè bass và xuất tab hoặc bản nhạc. Nếu muốn tìm nhanh nốt của một giai điệu, bài cách tìm nốt của một bài hát so sánh cách nghe bằng tai với cách dùng AI.
Còn công cụ tách bè thì sao?
Các công cụ tách bè như Moises hay Demucs chia bài hát thành những track âm thanh như giọng hát, trống và bass. Bạn có thể nghe riêng từng lớp, nhưng vẫn phải tự nghe ra từng nốt. Bản nhạc thì ghi lại các nốt đó. Songscription không xuất âm thanh thành các bè tách riêng; Songscription viết từng bè dưới dạng bản nhạc và MIDI.
Nếu đã có bè tách riêng, bạn có thể dùng chúng làm đầu vào. Một track đã tách riêng cho kết quả chép rất rõ trong chế độ một nhạc cụ.
Câu hỏi thường gặp
Tôi muốn học bài hát bằng tai, nhưng phần lớn bài có nhiều nhạc cụ chồng lên nhau. Làm sao nghe ra từng bè?
Nghe bài hát nhiều lượt, mỗi lượt tập trung vào một nhạc cụ. Bắt đầu từ bass và trống rồi chuyển dần lên giọng hát. Tìm hiểu vị trí thường thấy của từng bè trong bản phối, giảm tốc độ ở đoạn nhiều nốt và hát lại bè đó trước khi chơi. Sau đó đối chiếu với bản nhạc do chế độ Multi-Instrument của Songscription tạo ra. Mỗi nhạc cụ mà chế độ này nghe được sẽ có một khuông nhạc riêng.
Có công cụ nào tách và nhận diện bè của từng nhạc cụ trong bài hát không?
Có. Chế độ Multi-Instrument của Songscription nghe toàn bộ bản phối và viết riêng từng bè nhạc cụ mà nó nghe được, gồm phím, guitar, bass, bộ dây, kèn đồng, kèn gỗ, saxophone, synth, giọng hát và trống. Kết quả có dạng bản nhạc và MIDI nhiều track. Các công cụ tách bè như Moises hay Demucs tách âm thanh, nhưng bạn vẫn phải tự nghe ra từng nốt.
Dùng bản nhạc để đối chiếu khi đang học bằng tai có phải là gian lận không?
Không, nếu bạn dùng bản nhạc để đối chiếu. Trước tiên hãy tự nghe ra bè nhạc, rồi so với bản nhạc và tìm những chỗ khác nhau. Những chỗ đó cho biết tai bạn đã bỏ sót gì, chẳng hạn một nốt lướt ở bè bass hay một đoạn swing mà bạn nghe thành nhịp đều. Nếu xem bản nhạc trước rồi mới nghe thì bạn đã bỏ qua phần tập nghe.
Làm sao nghe ra bè bass khi tiếng bass bị chìm trong bản phối?
Tăng âm lượng một chút và nghe bằng tai nghe hoặc loa đủ tốt, vì loa nhỏ trên điện thoại gần như không tái hiện được nốt trầm. Nghe theo trống kick, bởi bass thường chơi khớp với tiếng kick. Ngân nốt thấp nhất bạn nghe được mỗi khi hợp âm đổi. Để kiểm tra, chọn bass trong chế độ một nhạc cụ của Songscription. Chế độ này chỉ nghe bass và bỏ qua phần còn lại.
Tôi có thể phát chậm bài hát để nghe rõ nhạc cụ hơn không?
Có, và bạn nên giảm tốc độ ở những đoạn nhanh. Khi giảm tốc độ mà không đổi cao độ, bạn sẽ dễ nghe theo câu chạy nốt nhanh, đoạn fill trống và bè guitar nhiều nốt hơn. Songscription có chức năng chỉnh tốc độ phát, nên bạn có thể phát chậm bản nhạc và theo dõi một khuông khi nghe. Cách này giúp bạn liên hệ âm thanh nghe được với nốt viết trên bản nhạc.
Lời kết
Để tập nghe ra từng nhạc cụ, bạn có thể nghe từng lượt, tìm vị trí của mỗi bè trong bản phối và phát chậm những đoạn khó. Trước đây, bạn có thể phải nhờ giáo viên nghe lại hoặc tìm một bản nhạc đã xuất bản, nhưng không phải bài nào cũng có. Giờ đây bạn có thể đối chiếu với bản nhạc chép từ chính bản ghi đang học, trong đó mỗi bè nằm trên một khuông riêng.
Tự nghe ra bè trước, rồi xem bản nhạc và nghe lại những chỗ mình đoán sai. Chế độ Multi-Instrument của Songscription tạo bản nhạc để bạn đối chiếu cả bài, còn chế độ một nhạc cụ cho bạn một bè rõ để tập. Bạn có thể xem từng bè trong bài với một bài hát mà trước giờ bạn mới nghe ra được một phần.
