Cách tìm giọng, nhịp độ và BPM của một bài hát

Bạn có thể tìm giọng của một bài hát bằng tai: tìm nốt chủ rồi nghe xem bài ở giọng trưởng hay thứ. Để tìm nhịp độ, gõ theo bài và đếm số phách mỗi phút. Cách nhanh nhất để biết cả ba thông tin gồm giọng, nhịp độ và số chỉ nhịp là đưa bản ghi vào công cụ chuyển thành bản nhạc, rồi kiểm tra lại kết quả.

Giọng, nhịp độ và số chỉ nhịp là những thông tin bạn cần trước khi chơi, chuyển giọng hoặc phối một bài hát. Tự nghe và tìm những thông tin này giúp bạn rèn kỹ năng nghe làm nền tảng cho những kỹ năng chơi nhạc khác. Còn khi cần biết nhanh để tiếp tục chơi, bạn có thể dùng công cụ tự động.

Tìm giọng bằng tai

Bắt đầu bằng nốt chủ, nốt mà giai điệu thường trở về. Hát theo bài và để ý cao độ tạo cảm giác nghỉ, nơi một câu nhạc thường kết thúc và cũng là nốt bạn thấy tự nhiên khi kết bài. Nốt đó gọi là nốt chủ. Giọng mang tên nốt chủ. Tìm nốt ấy trên đàn phím hoặc máy lên dây để biết tên nốt.

Sau đó nghe xem bài ở giọng trưởng hay thứ. Giọng trưởng thường nghe sáng, thoáng và ổn định; giọng thứ thường trầm, nặng và man mác buồn hơn. Hát từ nốt chủ đi lên theo thang âm bạn nghe thấy trong bài, rồi chú ý nốt bậc ba. Quãng ba cao hơn, nghe tươi sáng thường chỉ giọng trưởng; quãng ba thấp hơn, nghe buồn hơn thường chỉ giọng thứ. Bài có nốt chủ là Đô và nghe sáng thì ở giọng Đô trưởng; bài có nốt chủ là La và nghe trầm buồn thì ở giọng La thứ.

Kiểm tra lại phỏng đoán với vòng hợp âm. Hợp âm đầu và cuối bài gần như luôn cho biết giọng, vì bài hát thường mở đầu và kết thúc bằng hợp âm xây trên nốt chủ. Nếu vòng hợp âm liên tục trở về hợp âm Sol và bài cũng kết thúc ở đó, rất có thể bài ở giọng Sol. Muốn hiểu sâu hơn về giọng, bạn có thể đọc bài về dấu hóa theo giọng để biết mỗi giọng có những dấu thăng, dấu giáng nào. Bài hướng dẫn tìm hợp âm cho một bài hát sẽ giúp bạn tìm phần hòa âm.

Tìm nhịp độ và BPM

Nhịp độ cho biết bài hát nhanh hay chậm, tính bằng số phách mỗi phút, hay BPM. Phách là nhịp đập đều mà bạn nhịp chân theo; BPM cho biết có bao nhiêu phách như vậy trong một phút. Một bản ballad chậm có thể ở khoảng 70 bpm, còn một bài pop sôi động thường gần 120 bpm.

Để đo, gõ đều theo bài như khi bạn vỗ tay theo phách. Đếm số lần gõ trong 15 giây rồi nhân với bốn. Gõ 25 lần trong 15 giây tương đương 100 bpm. Đếm trong 15 giây rồi nhân lên giúp một lần đếm lệch ít ảnh hưởng đến kết quả hơn so với khi chỉ đếm trong một giây.

Dùng chức năng gõ nhịp còn nhanh hơn. Phần lớn ứng dụng máy đếm nhịp có một nút để bạn gõ theo bài; ứng dụng sẽ tính BPM trung bình từ các lần gõ. Gõ trong vài giây, đợi con số ổn định là bạn biết nhịp độ mà không phải tự tính.

Tìm số chỉ nhịp

Số chỉ nhịp cho biết các phách được chia thành nhóm ra sao. Hãy nghe phách mạnh lặp lại, phách có trọng âm nghe như điểm bắt đầu mỗi vòng, rồi đếm số phách từ phách mạnh này đến phách mạnh tiếp theo. Dựa vào số phách đó, bạn có thể xác định số chỉ nhịp.

Nếu cứ bốn phách lại có một phách mạnh (MỘT, hai, ba, bốn; MỘT, hai, ba, bốn) thì đó là nhịp 4/4, loại nhịp phổ biến nhất trong nhạc đại chúng. Nếu cứ ba phách có một phách mạnh (MỘT, hai, ba, như cảm giác của điệu valse) thì đó là nhịp 3/4. Nhóm sáu phách nghe đung đưa, có thể cảm nhận thành hai nhịp lớn, thường là 6/8. Phần lớn bài hát bạn gặp sẽ ở nhịp 4/4, nên cứ thử đếm theo bốn phách trước và đổi cách đếm nếu thấy không khớp. Bài viết về số chỉ nhịp giải thích kỹ hơn ý nghĩa của số trên và số dưới.

Cách tự động

Cách nhanh nhất là để phần mềm đọc thông tin từ bản ghi thay cho bạn. Khi chuyển một bài hát thành bản nhạc, công cụ cần xác định giọng, nhịp độ và số chỉ nhịp để đặt các nốt cho đúng, nên nó cũng có thể cho bạn biết những thông tin đó. Songscription tự động nhận diện cả ba khi chuyển tệp âm thanh, đường liên kết YouTube, TikTok hoặc Instagram, hay bản ghi trực tiếp thành bản nhạc. Ký hiệu hợp âm cũng hiện bên cạnh các nốt.

Hãy xem kết quả nhận diện là một phỏng đoán ban đầu đáng tin cậy, rồi kiểm tra lại. Công cụ đôi khi báo giọng song song thay cho giọng bạn nghe thấy; hai giọng này dùng chung các nốt, nhưng một giọng là trưởng, giọng kia là thứ. Công cụ nhận diện nhịp độ cũng có thể báo một nửa hoặc gấp đôi giá trị thực, chẳng hạn nghe bài ở 90 bpm thành 45 hoặc 180 bpm. Nhìn kết quả rồi đối chiếu bằng tai: giọng được báo có khớp với hợp âm mà bài hát trở về không? BPM có khớp với phách bạn đang gõ không?

Bản miễn phí chuyển 30 giây đầu tiên thành bản nhạc, đủ để đọc giọng và nhịp độ của bài. Kết quả nhận diện cũng rõ hơn với bản ghi một nhạc cụ so với bản phối nhiều lớp âm thanh của cả ban nhạc. Bạn có thể bắt đầu ở trang chuyển âm thanh thành bản nhạc. Nếu tò mò về cách công cụ nhận diện, bài AI chuyển âm nhạc thành bản nhạc như thế nào giải thích chi tiết hơn.