Cách chuyển giai điệu giọng hát thành bản nhạc

Bài này thuộc chuỗi hướng dẫn chép nhạc cho mọi nhạc cụ.

Nhiều người đã biết hát một giai điệu từ lâu nhưng chưa biết cách chép lại thành nốt nhạc. Có khi bạn thức dậy với một giai điệu trong đầu, hát vào điện thoại để khỏi quên, rồi để bản ghi nằm đó vì không nỡ xóa. Trước đây, muốn chép câu hát ấy thành nốt nhạc, bạn thường phải dò từng nốt trên đàn. Giờ đây, AI có thể nghe bản ghi giọng hát và chép giai điệu lên khuông nhạc. Kết quả sẽ tùy vào bản ghi và vẫn cần bạn xem lại.

Vì sao chép giai điệu giọng hát lại khó?

Với piano, khi nhấn một phím, nốt bắt đầu ở một cao độ rõ ràng rồi nhỏ dần theo cách khá dễ đoán. Giọng hát thì khác. Ta thường lướt lên để vào nốt, trượt khỏi nốt, rung giọng làm cao độ dao động có chủ ý, hoặc hát nhiều nốt trên một âm tiết. Cách hát sau cùng gọi là hát luyến. Tiếng lấy hơi và phụ âm cũng ngắt dòng giai điệu bằng những âm không có cao độ rõ. Khi phải xác định nốt nào kết thúc ở đâu và nốt tiếp theo bắt đầu lúc nào, mô hình có thể đọc cả câu hát giàu biểu cảm thành một dải âm kéo dài, dao động thay vì từng nốt rõ ràng.

Vì thế, bản chép giọng hát thường cần xem lại kỹ hơn bản chép piano. Bạn hát càng rõ và vào từng nốt càng có chủ ý, bản nháp càng sát với giai điệu. Sự khác biệt giữa một dòng giai điệu và nhiều âm chồng lên nhau cũng xuất hiện khi chép nhạc cho các nhạc cụ khác. Bài viết về chép nhạc đơn âm và đa âm giải thích vì sao một bè hát tách riêng lại dễ nhận diện hơn.

Mô hình giọng hát nhận diện tốt những gì?

Nhiều ý tưởng giai điệu khá dễ chép vì chỉ có một người hát một dòng giai điệu, không có bè hòa âm xen vào. Với một câu hát rõ, mô hình giữ được đường nét giai điệu và những cao độ ngân dài, rồi đưa chúng lên khuông nhạc trong khoảng thời gian bạn pha một ly cà phê. Người viết nhạc có thể lưu lại giai điệu chính, thành viên dàn hợp xướng có thể chép phần hát của mình, còn bạn có thể giữ ý tưởng dưới dạng nốt nhạc.

Trong Songscription, mô hình giọng hát là mô hình mới nhất và vẫn được ghi là thử nghiệm; mô hình piano đã hoàn thiện hơn. Trên thực tế, một câu hát rõ, đơn giản thường cho bản chép tốt, còn câu hát nhanh với nhiều nốt trang trí sẽ cần sửa nhiều hơn. Điều này đúng với mọi công cụ chép nhạc, không riêng Songscription.

Thu âm thế nào để có bản chép rõ?

Cách bạn hát và đặt mic ảnh hưởng đến độ chính xác của bản chép:

• Hát rõ từng nốt. Lúc thu ý tưởng, hạn chế trượt giữa các nốt hoặc lướt lên để vào nốt. Bạn có thể hát thêm biểu cảm sau; mô hình cần nghe rõ từng cao độ.
• Chọn một âm tiết đơn giản. Ngân nga hoặc hát bằng nguyên âm mở như “a”, hay âm tiết “la”, giúp cao độ rõ hơn so với hát đủ lời vì các phụ âm bật mạnh làm âm thanh ngắt quãng.
• Thu gần mic, ở nơi ít tiếng vang. Một căn phòng yên tĩnh, ít vang và mic đặt tương đối gần sẽ cho mô hình tín hiệu rõ hơn.
• Giữ nhịp độ đều. Gõ nhịp bằng chân hoặc hát theo tiếng máy đếm nhịp ở âm lượng nhỏ giúp tiết tấu trong bản chép sát với bản ghi hơn, thay vì xuất hiện nhiều trường độ lạ.
• Tách riêng giọng hát. Nếu giọng hát bị nhạc đệm lấn át, hãy chép từ bản ghi chỉ có giọng hát để có kết quả rõ nhất.

Từ bản ghi đến bản nhạc có giai điệu và hợp âm

Songscription tách một dòng giai điệu từ bản ghi và chép thành nốt nhạc để bạn chỉnh sửa ngay trong trình duyệt. Với giọng hát hoặc tiếng ngân nga, Songscription dùng mô hình riêng thay vì mô hình piano. Tải bản ghi lên, chọn giọng hát làm nhạc cụ rồi để Songscription chép lại. Sau một hoặc hai phút, giai điệu sẽ hiện trên khuông nhạc. Nếu bản ghi có nhạc đệm bên dưới giọng hát, chức năng nhận diện hợp âm có thể thêm ký hiệu hợp âm phía trên khuông. Khi đó bạn có một bản nhạc gồm giai điệu và hợp âm, dạng bản nhạc quen thuộc với nhiều người hát và ban nhạc.

Bạn có thể chuyển giọng cho hợp với người hát, giảm tốc độ phát mà không đổi cao độ để kiểm tra câu nhạc khó. Khi bản nhạc đã đúng ý, hãy xuất PDF để đặt lên giá nhạc hoặc xuất MusicXML để tiếp tục chỉnh sửa trong MuseScore, Sibelius hay Dorico. Nếu bạn bắt đầu từ một bản thu nhanh trên điện thoại thay vì bản thu hoàn chỉnh, bài hướng dẫn chuyển bản ghi âm trên điện thoại thành bản nhạc sẽ hướng dẫn cách làm.

Sửa những chỗ chưa đúng

Khi nghe lại bản ghi và đối chiếu với bản nháp, bạn hãy để ý những chỗ thường bị chép sai:

• Lướt và trượt nốt. Chỗ bạn lướt vào một nốt có thể bị mô hình chép thêm những cao độ ở giữa. Gộp chúng lại thành nốt bạn định hát.
• Hát luyến. Một chuỗi nốt hát trên cùng âm tiết có thể bị chép sai tiết tấu. Nghe lại và sửa trường độ từng nốt.
• Nhảy quãng tám. Ở một số âm vực, mô hình có thể nhận nhầm quãng tám của một hoặc hai nốt. Kiểm tra rồi chuyển nốt về đúng quãng tám.
• Tiếng lấy hơi bị chép thành dấu lặng. Thường thì không sao, nhưng đôi khi tiếng lấy hơi thành một dấu lặng lạ cần sửa lại.

Bài viết về sửa lỗi chép nhạc bằng AI nói kỹ hơn về từng cách sửa. Sau khoảng hai phút, bạn đã có bản nháp để chỉnh thay vì phải dò từng cao độ trên đàn từ đầu. Bạn có thêm thời gian để quyết định cách xử lý câu nhạc.