Cách phối một bài hát cho hợp xướng SATB

Bài này nằm trong bộ hướng dẫn phối bài hát cho bất kỳ nhạc cụ nào.

Khi phối một bài hát cho hợp xướng, bạn chia bài thành bốn bè sao cho từng nhóm đều hát được, rồi đặt lời ca rõ ràng dưới nốt. Cách chia bè quen thuộc là SATB, gồm soprano, alto, tenor và bass. Bạn cần chia hòa âm thành bốn bè sao cho mỗi bè vừa giọng, chuyển động liền mạch và có chỗ lấy hơi. Lời ca cũng cần nằm đúng dưới từng nốt để người hát biết âm tiết nào ứng với nốt nào. Bạn có thể bắt đầu phối cho hợp xướng SATB từ chính những nốt của bài hát.

Bốn bè và âm vực của từng bè

Khi viết từng bè, hãy giữ các nốt trong âm vực của bè đó. Âm vực vừa giọng ước chừng của soprano là C4 đến A5, alto là G3 đến D5, tenor là C3 đến A4 và bass là E2 đến C4. Bè tenor có một điểm dễ nhầm: nốt được viết ở khóa Sol nhưng nghe thấp hơn một quãng tám, thường có số 8 nhỏ dưới khóa để chỉ điều này. Giữ từng bè trong khoảng vừa giọng, tốt nhất là ở khoảng giữa âm vực thay vì sát hai đầu, giúp bản phối dễ hát. Để xem cách đặt các bè lên khuông nhạc, bạn có thể đọc thêm hướng dẫn phối bài hát cho bất kỳ nhạc cụ nào.

Chia giai điệu và hòa âm

Giai điệu thường được giao cho bè soprano, còn alto, tenor và bass hát hòa âm phía dưới. Nhờ vậy giai điệu nằm trên cùng và nổi rõ, trong khi ba bè thấp hơn bổ sung các nốt của hợp âm. Nhưng giai điệu không nhất thiết phải ở một bè suốt bài. Chuyển giai điệu sang tenor hoặc alto trong một đoạn lời tạo sự thay đổi và cho bè soprano nghỉ. Một chỗ chuyển bè đúng lúc có thể trở thành khoảnh khắc đáng nhớ nhất của bản phối.

Khi chọn bè hát giai điệu và nốt cho các bè còn lại, bạn đang dùng giai điệu và ký hiệu hợp âm để phối bốn bè, giống như khi dùng lead sheet. Lead sheet là bản nhạc ghi giai điệu cùng ký hiệu hợp âm và lời ca; bạn có thể đọc thêm trong bài lead sheet là gì. Nếu muốn ghi lại một bè hát trước, hãy xem hướng dẫn chuyển giai điệu giọng hát thành bản nhạc.

Dẫn bè và đặt lời ca

Khi viết cho hợp xướng, cách các bè chuyển động cũng quan trọng như những nốt mà từng bè hát. Hãy dẫn bè liền mạch: khi có thể, cho mỗi bè đi liền bậc thay vì nhảy quãng liên tục. Cách này dễ hát và nghe gắn kết hơn. Giữ mỗi bè ở âm khu vừa giọng để không nhóm nào phải gắng sức suốt một câu nhạc, và chừa chỗ lấy hơi giữa các câu.

Sau đó, đặt từng âm tiết thẳng dưới nốt tương ứng để người hát biết chính xác âm tiết nào rơi vào phách nào. Cách viết này giúp bản nhạc dễ đọc và dễ hát. Bạn cũng có thể tham khảo những gợi ý trong hướng dẫn đơn giản hóa bản nhạc. Nếu một bè quá cao hoặc quá thấp với người hát, bạn cần chuyển giọng. Hãy xem cách chuyển giọng bài hát cho vừa giọng hát.

Từ bản ghi đến bản nhạc cho hợp xướng

Bạn không cần tự nghe rồi chép lại bài hát trước khi bắt đầu phối. Hãy tải bản ghi lên Songscription để chuyển âm thanh thành bản nhạc có thể chỉnh sửa. Từ giai điệu và hòa âm đó, bạn chia hòa âm thành bốn bè, đặt mỗi bè vào âm vực phù hợp, chỉnh cách dẫn bè cho liền mạch và thêm lời phía dưới.

Chọn giọng để cả bốn bè đều hát được, chuyển giọng nếu có bè quá cao hoặc quá thấp, rồi xuất bản nhạc cho người hát. Trong trình chỉnh sửa của Songscription, trợ lý Annie có thể chuyển giọng bản nhạc và thêm lời ca theo yêu cầu. Khi đã có sẵn nốt, bạn có thể dựa vào hòa âm của bài hát để phối bè thay vì phải đoán.