Muốn chơi trên piano một bài hát không có phần piano, bạn có thể chia phần của từng nhạc cụ cho hai tay. Tay phải chơi giai điệu hát hoặc riff chính ở bè trên, tay trái chơi các nốt gốc của đường bass, hợp âm guitar hoặc synth nằm ở giữa. Tiết tấu trống chuyển thành mẫu đệm của tay trái. Bạn sẽ bỏ đi khá nhiều chi tiết, vì bản phối piano là bản chuyển thể chứ không phải bản sao.
Phần lớn âm nhạc mọi người muốn chơi thuộc nhóm này. Nhiều bài rock lấy guitar làm chủ đạo, bản a cappella, EDM, hip-hop và pop hiện đại hoàn toàn không có piano trong bản ghi. Piano lại rất hợp để chuyển thể vì đàn có thể chơi đường bass, hợp âm và giai điệu cùng lúc.
Chúng tôi làm ra Songscription, và đội ngũ của chúng tôi cũng làm ra Anything Piano. Bạn cũng có thể tự nghe và chép lại, như phần lớn người phối nhạc cho piano vẫn làm.
Chuyển phần nào của ban nhạc sang piano?
Ba phần chuyển sang piano gần như trực tiếp là giai điệu hát, riff guitar hoặc synth và đường bass. Mỗi phần đều là một chuỗi nốt mà bạn có thể chơi trên piano. Hợp âm cũng chuyển sang được, dù cách sắp xếp các nốt sẽ khác. Còn với tiếng distortion, các lớp âm synth hay cảm giác nhịp của trống, piano không có tiếng tương đương trực tiếp. Bạn phải tìm cách gợi lại chúng thay vì sao chép.
Tay phải chơi riff
Riff guitar thường là phần dễ nhận ra nhất trong một bài rock, đôi khi còn hơn cả giọng hát. Chơi riff bằng tay phải, thường cao hơn guitar một hoặc hai quãng tám, sẽ giữ lại nét đặc trưng đó. Với riff nặng, hãy đánh thêm quãng tám để tiếng piano có phần dày như tiếng guitar có distortion.
Tay trái chơi bass
Đường bass cho biết hòa âm và giữ nhịp, hai phần việc rất hợp với tay trái. Bắt đầu bằng nốt gốc của mỗi hợp âm, đánh vào đúng phách mà bass chơi nốt đó. Khi đã quen với các nốt gốc, bạn có thể thêm những nốt nối của bass. Với bản phối nhiều âm thanh, đeo tai nghe và giảm tốc độ phát sẽ giúp bạn dễ theo dõi đường bass hơn nhiều.
Giai điệu hát nằm ở bè trên
Nếu không có ai hát, tay phải sẽ chơi giai điệu hát ở bè trên cùng. Đây là phần giúp đa số người nghe nhận ra bài hát. Khi riff và giai điệu hát tranh nhau vị trí, hãy chơi riff ở đoạn mở đầu và giữa các câu hát, rồi chuyển sang giai điệu khi giọng hát vào.
Mỗi nhạc cụ chuyển thành phần nào trên piano?
Mỗi nhạc cụ trong ban nhạc có một vai trò, và mỗi vai trò đều có chỗ phù hợp trên piano. Bạn có thể bắt đầu phối phần lớn bài rock, pop, EDM và a cappella theo bảng dưới đây. Các chuỗi nốt đơn thường giữ nguyên nốt, hòa âm chuyển vào giữa bàn phím, còn âm thanh không có cao độ như trống chuyển thành tiết tấu.
Vai trò của từng nhạc cụ trong bản ghi khi chuyển sang piano, tay đảm nhiệm và cách chuyển thể
| Nhạc cụ trong bản ghi | Vai trò trên piano | Tay chơi | Cách chuyển thể |
|---|---|---|---|
| Giọng hát chính | Giai điệu | Tay phải, bè trên | Chơi theo bản gốc, giản lược các đoạn chạy nốt nhanh |
| Riff guitar lead | Câu nhạc đặc trưng | Tay phải, thường chơi quãng tám | Chuyển lên một hoặc hai quãng tám, đánh thêm quãng tám cho tiếng dày |
| Guitar rhythm quạt chả | Hòa âm và tiết tấu | Tay phải hoặc trái, vùng trung | Chơi hợp âm chập hoặc rải theo tiết tấu quạt chả |
| Power chord | Hòa âm trầm | Tay trái | Chơi quãng tám và thêm nốt quãng năm, thay vì chỉ chơi nốt gốc với nốt quãng năm khiến tiếng đàn nghe mỏng |
| Guitar bass hoặc synth bass | Đường bass | Tay trái | Chơi nốt gốc trước, thêm nốt nối sau |
| Trống | Phách | Tay trái, gợi lại tiết tấu | Nhấn phách sau, dùng mẫu đệm có chuyển động |
| Lớp âm nền synth hoặc bộ dây | Hòa âm ngân | Tay nào cũng được, dùng pedal | Giữ hợp âm ở vùng trung |
| Giọng hát bè | Hòa âm ở giữa | Tay phải, dưới giai điệu | Chơi một hoặc hai nốt dưới giai điệu |
| Beatbox trong a cappella | Phách | Tay trái, gợi lại tiết tấu | Chơi nốt bass theo tiết tấu beatbox |
Với a cappella, mỗi phần đều do một giọng hát đảm nhiệm. Tay trái chơi bè bass, tay phải chơi giai điệu hát chính ở trên cùng, còn các bè giữa tạo thành hợp âm. Bản phối thường nghe giống thánh ca hơn là nhạc pop, cũng có nét hay riêng.
EDM thì ngược lại. Phần lớn âm thanh đến từ khâu thiết kế âm, còn các nốt nhạc thường chỉ là một đoạn riff synth ngắn trên ba hoặc bốn hợp âm. Đoạn drop khó chuyển hơn vì sức nặng của nó đến từ khâu sản xuất. Hãy chơi riff bằng quãng tám và dùng tay trái đánh quãng tám ở vùng trầm mỗi khi đổi hợp âm để tạo sức nặng cho tiếng đàn.
Nên bỏ những phần nào?
Bỏ những phần trùng với phần khác, những phần hấp dẫn nhờ âm sắc hơn là nốt nhạc và gần như toàn bộ phần trống. Trong bản ghi của ban nhạc, có khi ba nhạc cụ cùng chơi một hợp âm, nhưng piano chỉ cần chơi một lần. Giữ giai điệu, các nốt gốc của bass, hợp âm và một hoặc hai câu nhạc đặc trưng. Khi một đoạn nghe quá dày, hãy bỏ các bè ở giữa trước.
Những phần thường có thể bỏ bớt gồm:
- Phần chơi trùng. Nếu guitar rhythm và synth chơi cùng hợp âm, bạn chỉ cần chơi một lần.
- Phần lớn đoạn solo guitar. Các đoạn solo guitar nhanh được viết theo thế bấm trên cần đàn. Bạn có thể chơi câu đầu và câu cuối, hoặc thay đoạn solo bằng một đoạn không lời theo điệp khúc.
- Câu hát ngẫu hứng và câu đệm của giọng bè. Chúng hay trong bản ghi nhưng làm bản phối hai tay nghe rối.
- Câu trống chuyển đoạn. Thay vào đó, một đoạn chạy nốt ngắn ở tay trái hoặc một hợp âm ngân có thể báo hiệu chuyển đoạn.
- Hiệu ứng. Phần tiếng lặp kéo dài của delay, tiếng quét bộ lọc và âm thanh tăng dần không có tiếng piano tương đương. Bạn có thể bỏ chúng.
Hãy giữ lại phần mà người nghe nhận ra trong hai giây. Đó thường là riff mở đầu hoặc câu đầu của điệp khúc, và nên chơi đúng từng nốt. Bài hướng dẫn phối một bài hát cho piano giải thích từng lựa chọn khi phối.
Làm sao lấy từng phần từ bản ghi?
Trước khi quyết định piano sẽ chơi phần nào, bạn cần nghe riêng từng nhạc cụ. Với bản phối dày, đây là phần khó. Có ba cách: nghe kỹ và tự chép, lấy bản nhạc riêng cho từng nhạc cụ để đối chiếu, hoặc tạo sẵn một phần piano kết hợp các phần đó.
Tự nghe và chép
Đeo tai nghe, tập trung vào từng nhạc cụ và giảm tốc độ phát ở những đoạn nhiều âm thanh. Đây là cách chậm nhất nhưng cũng giúp bạn rèn kỹ năng nhiều nhất. Tách riêng các bè trước khi chép nhạc rất hữu ích với bản rock có nhiều lớp âm thanh. Khi nghe riêng bass và guitar, bạn sẽ dễ theo dõi từng nhạc cụ hơn nhiều.
Có bản nhạc riêng cho từng nhạc cụ
Songscription Multi-Instrument ghi riêng phần của từng nhạc cụ mà nó nghe được trong một lượt: guitar, bass, giọng hát, synth, trống, bộ dây, kèn đồng, kèn gỗ và nhạc cụ phím. Bạn sẽ thấy đường bass, riff và giai điệu hát cạnh nhau trên bản nhạc. Có bản nhạc là cách giúp bạn đối chiếu từng phần rõ nhất trước khi quyết định chia từng phần cho piano. Bạn vẫn tự chọn cách phối, nên cách này phù hợp nếu bạn muốn học phối nhạc cho piano. Hướng dẫn chép nhạc nhiều nhạc cụ giải thích cách Songscription xử lý cả một ban nhạc.
Tạo sẵn phần piano
Một ứng dụng như Anything Piano có thể tạo phần piano ngay cả khi bản ghi không có piano. Bạn đưa vào một tệp âm thanh hoặc đường dẫn YouTube của một bài rock lấy guitar làm chủ đạo, một bản a cappella hay một bài EDM. Anything Piano tạo phần piano nghe giống bản gốc và hiển thị dưới dạng piano roll với các nốt rơi. Ứng dụng nghe qua micrô khi bạn chơi, nên dùng được với cả piano cơ lẫn đàn phím MIDI. Bạn cũng có thể giảm tốc độ phát và tập từng tay. Bật Fingering để hiện số chỉ ngón tay trên piano roll và biết ngón nào chơi từng nốt.
Điểm hạn chế là ứng dụng hiển thị piano roll chứ không phải bản nhạc. Nếu muốn in phần piano đã kết hợp ra giấy, bạn có thể dùng chép nhạc piano để chuyển bản ghi thành bản nhạc piano.
Cách phối thử một bài không có phần piano
Làm từ dưới lên: bắt đầu với đường bass, thêm hợp âm, rồi đặt giai điệu hoặc riff lên trên. Theo thứ tự này, sau mỗi bước bạn đều có một phiên bản hoàn chỉnh để chơi, dù những phiên bản đầu còn thưa. Một bài rock hoặc pop điển hình thường cần vài buổi để phối theo cách này, và bản phối cuối cùng mang dấu ấn của bạn.
- Ghi lại cấu trúc bài. Xác định đoạn mở đầu, phiên khúc, điệp khúc, đoạn chuyển và vị trí xuất hiện của riff.
- Tập các nốt gốc của bass bằng tay trái. Chơi theo bản ghi.
- Thêm hợp âm bằng tay phải. Chơi hợp âm chập ở giữa bàn phím theo tiết tấu của guitar hoặc synth.
- Thay hợp âm bằng giai điệu. Đặt giai điệu hát ở bè trên và giữ một hoặc hai nốt hợp âm bên dưới.
- Thêm riff. Chơi ở đoạn mở đầu và các đoạn không lời, thêm quãng tám nếu cần tiếng dày hơn.
- Tạo mẫu đệm cho tay trái. Chọn mẫu có chuyển động để piano giữ phách thay cho phần trống trong bản ghi.
Với bài hát có các đoạn mang sắc thái khác nhau, chẳng hạn phiên khúc nhẹ và điệp khúc mạnh, hãy thay đổi mẫu đệm tay trái giữa các đoạn. Bài học chơi nhạc pop trên piano có bảng mẫu đệm tay trái phù hợp cho bước này.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao chơi một bài hát trên piano nếu bài đó không có piano?
Chia phần của từng nhạc cụ cho hai tay. Tay phải chơi giai điệu hát hoặc riff chính, tay trái chơi đường bass, còn hợp âm từ guitar hoặc synth nằm ở giữa. Thay vì chơi phần trống, bạn gợi lại tiết tấu trống bằng tay trái. Anything Piano tạo phần piano theo cách này từ bất kỳ bản ghi nào và hiển thị dưới dạng piano roll.
Có thể chơi bài hát viết cho guitar trên piano không?
Có, nhiều bài rock chơi trên piano rất hợp, dù một số âm thanh guitar không chuyển trực tiếp sang piano được. Power chord có distortion chỉ gồm nốt gốc và nốt quãng năm. Thiếu distortion để làm dày tiếng, chúng nghe mỏng trên piano. Bạn có thể dùng tay trái chơi quãng tám ở vùng trầm và thêm nốt quãng năm. Riff thường chơi được nguyên bản bằng tay phải, đôi khi đánh thêm quãng tám cho tiếng dày hơn.
Nên bỏ gì khi phối một bài của ban nhạc cho piano?
Bỏ những phần trùng với phần khác, những phần hay nhờ âm sắc hơn là nốt nhạc, cùng phần lớn tiếng trống. Giữ giai điệu, cách đường bass chuyển từ nốt gốc này sang nốt gốc khác, hợp âm và một hoặc hai câu đặc trưng như riff mở đầu. Nếu một đoạn nghe quá dày, hãy bỏ các bè ở giữa trước. Người nghe sẽ nhận ra khi thiếu giai điệu nhanh hơn nhiều so với khi thiếu một nốt hòa âm.
Làm sao biết từng nhạc cụ chơi gì trong một bài hát?
Đeo tai nghe, tập trung nghe từng nhạc cụ và giảm tốc độ phát ở những đoạn nhiều âm thanh. Nếu muốn có bản nhạc để đối chiếu, Songscription Multi-Instrument ghi riêng phần của từng nhạc cụ mà nó nghe được, chẳng hạn guitar, bass, giọng hát, synth và trống, trong một lượt. Bạn sẽ thấy đường bass và riff trước khi quyết định piano sẽ chơi phần nào.
Đôi lời cuối
Thấy một bài hát không có phần piano, bạn có thể nghĩ rằng bài đó không dành cho piano và tìm bài khác để chơi. Nhưng từ khi có dàn nhạc, piano đã là nhạc cụ quen thuộc để rút gọn những bản nhạc lớn thành phần một người chơi được. Trước khi có bản ghi, phần lớn mọi người nghe giao hưởng và opera qua bản rút gọn cho piano ngay trong phòng khách. Chơi một bài rock trên piano cũng dùng kỹ năng đó với một kiểu ban nhạc mới hơn.
Bạn có thể bắt đầu từ vai trò của từng nhạc cụ thay vì từng nốt. Khi biết một nhạc cụ đang làm gì trong bản ghi, bạn sẽ tìm được phần tương ứng trên piano. Nếu muốn tự chọn cách phối, bạn có thể xem bản nhạc riêng của từng phần. Còn nếu muốn bắt đầu chơi ngay tối nay, hãy dùng Anything Piano để tạo phần piano.
