Người lớn bỏ học piano hiếm khi bỏ vì không có khả năng. Họ thường chán bài tập trước khi chơi đủ tốt để thấy thích. Tưởng là do thiếu năng khiếu, nhưng còn phải tính đến thời gian và động lực. Vì thế, khi so sánh ứng dụng học piano, đừng chỉ đếm số bài học hay xem ứng dụng nào có phần hướng dẫn ban đầu dễ làm theo hơn. Hãy xem bạn phải đợi mấy tuần mới chơi được bài mà mình thật sự muốn nghe.
Một số ứng dụng dạy đọc bản nhạc rồi mới cho bạn tập bài hát theo lộ trình chậm và kỹ. Số khác cho bạn chơi một bài ngay từ ngày đầu, bỏ qua phần đọc nhạc. Cả hai cách đều có chỗ đứng. Chọn cách không hợp với mình là một lý do phổ biến khiến người lớn phí mất cả năm.
Bạn cần biết mình muốn học theo cách nào, ứng dụng nào làm tốt việc đó và sắp xếp giờ tập ra sao giữa một tuần bận rộn.
Chúng tôi làm ra Songscription, và đội ngũ của chúng tôi cũng làm ra Anything Piano. Ở những mục có ứng dụng khác hợp với người lớn mới học hơn, chúng tôi vẫn khuyên bạn chọn ứng dụng đó.
Điều quyết định bạn có tập tiếp hay không
Trẻ đi học đàn thường có bố mẹ trả tiền, thầy cô chờ đến buổi học và một buổi biểu diễn vào tháng Sáu để tiếp tục cố gắng. Người lớn không có những điều ấy. Thứ giữ họ ngồi vào đàn là mong muốn tự tay chơi được một bài cụ thể, nhưng mong muốn đó cũng có hạn. Nếu ứng dụng dành tám tuần dạy tên nốt trước khi cho bạn chơi thứ gì quen tai, có thể đến khoảng tuần thứ năm bạn đã hết hứng.
Vì vậy, người lớn càng cần xem ứng dụng có bài mình muốn chơi hay không trước khi đăng ký. Mở thư viện và tìm ba bài bạn thật sự muốn đàn, chính những bài bạn nghĩ đến khi quyết định học, chứ không phải ba bài nổi tiếng bất kỳ. Phần lớn người lớn tìm thấy một trong ba bài, đôi khi không thấy bài nào. Mỗi bài trong thư viện đều phải có người soạn riêng, nên số bài có sẵn ít hơn nhiều so với số bản ghi ngoài kia.
Anything Piano làm theo cách khác. Bạn đưa vào một tệp âm thanh hoặc đường dẫn YouTube, TikTok hay Instagram. Một mô hình chuyển soạn viết phần piano từ chính bản ghi, rồi hiển thị thành các nốt rơi để bạn đàn theo. Ứng dụng nghe tiếng đàn qua micrô. Bạn không phải mất hứng vì ứng dụng thiếu bài đã khiến mình muốn học.
Bạn muốn học theo cách nào?
Hãy chọn theo điều bạn thật sự muốn làm, thay vì điều bạn nghĩ mình nên muốn. Nếu không, bạn rất dễ đăng ký rồi chẳng dùng đến.
Bạn muốn chơi một bài cụ thể
Có thể bạn đã hình dung mình chơi bài ấy từ nhiều năm nay. Những thứ khác đều có thể tính sau. Khi đó, piano roll là cách nhanh nhất: nốt rơi về phía bàn phím, bạn nhìn vị trí nốt và bấm phím tương ứng. Ngay tối đầu tiên, bạn có thể chơi một đoạn nghe ra giai điệu. Đổi lại, bạn sẽ học đọc nhạc sau, hoặc không học đọc nhạc. Bài piano roll và bản nhạc nói rõ hơn về lựa chọn này.
Bạn muốn đọc được bản nhạc
Bạn muốn có một kỹ năng vẫn dùng được khi không còn dùng ứng dụng: vào cửa hàng mua sách nhạc và chơi những gì trên trang giấy. Cách này khởi đầu chậm hơn nhưng mở ra nhiều khả năng hơn. Bạn cần chọn ứng dụng dạy đọc nhạc trước và theo học cả khi bài tập hơi chán. Simply Piano và Skoove là hai lựa chọn đáng xem. Nếu đọc nhạc là điều bạn thật sự muốn, bạn nên chọn cách học này.
Bạn chưa chắc, có lẽ bạn muốn cả hai
Phần lớn người lớn vừa muốn chơi bài mình thích ngay, vừa muốn có kỹ năng về lâu dài. Bạn có thể dùng cả hai: một ứng dụng có khóa học để tập đọc nhạc 20 phút, rồi một ứng dụng piano roll cho bài bạn muốn chơi. Động lực và kỹ thuật là hai chuyện khác nhau, một gói đăng ký hiếm khi đáp ứng được cả hai nhu cầu. Chúng tôi đã viết về cách kết hợp này trong bài học một bài không có trong ứng dụng piano.
So sánh các ứng dụng
So sánh ứng dụng học piano cho người lớn mới bắt đầu theo nguồn bài hát, cách hiển thị nốt trên màn hình, khả năng dùng đàn piano cơ và thời gian để chơi một bài hát
| Ứng dụng | Nguồn bài hát | Nội dung trên màn hình | Dùng đàn piano cơ? | Thời gian để chơi một bài hát |
|---|---|---|---|---|
| Anything Piano | Bất kỳ bản ghi hoặc đường dẫn nào | Piano roll | Có, qua micrô hoặc MIDI | Ngay tối đầu tiên |
| Simply Piano | Thư viện cố định | Bản nhạc | Có, qua micrô hoặc MIDI | Vài tuần |
| Skoove | Thư viện cố định nhỏ | Bản nhạc | Có, qua micrô hoặc MIDI | Vài ngày đến vài tuần |
| flowkey | Thư viện cố định, hơn 1.500 bài | Bản nhạc và video bàn tay | Có, qua micrô hoặc MIDI | Tuần đầu tiên |
| Yousician | Thư viện cố định | Bản nhạc | Có, qua micrô hoặc MIDI | Tuần đầu tiên |
| Synthesia | Tệp MIDI do bạn đưa vào | Piano roll | Không, chỉ dùng MIDI | Ngay tối đầu tiên, nếu có tệp |
Chọn ứng dụng theo mục đích
Đã có bài muốn chơi: Anything Piano
Điểm mạnh nhất là bạn không bị giới hạn trong thư viện. Bạn có thể chơi bài hát khiến mình muốn học ngay từ ngày đầu, dù đã có người soạn lại hay chưa. Ứng dụng nhận tiếng qua micrô và nhận MIDI qua Bluetooth hoặc USB, nên bạn có thể dùng đàn piano cơ đứng ở nhà bố mẹ hay đàn keyboard 61 phím mượn được. Ứng dụng cũng hỏi đàn có bao nhiêu phím để bàn phím trên màn hình khớp với đàn. Mỗi bài được chia thành từng phần để bạn học lần lượt, hoàn thành phần nào thì thấy tiến độ phần đó. Bạn cũng có thể làm chậm bất kỳ đoạn nào để tập. Bật Fingering để hiện số ngón tay trên piano roll và xem mỗi nốt cần dùng ngón nào.
Điểm hạn chế là Anything Piano hiển thị piano roll, không tạo bản nhạc.
Muốn học từ đầu: Simply Piano hoặc Skoove
Simply Piano chia lộ trình cho người mới thành những bước nhỏ nhất trong nhóm ứng dụng này và không đòi hỏi bạn phải có kiến thức trước. Đây là lựa chọn phù hợp nếu bạn chưa từng tìm nốt Đô giữa trên đàn. Skoove hợp hơn nếu bạn muốn có khóa học nhưng sợ mất kiên nhẫn: ứng dụng dạy đọc nhạc sớm và cho bạn tập bài quen thuộc sớm hơn. Skoove cũng chạy trên nhiều nền tảng, nên là lựa chọn tốt nhất trên Android nếu bạn muốn học theo lộ trình.
Điểm hạn chế chung là thư viện. Mỗi bài đều do người soạn, nên số bài ít hơn nhiều so với những gì bạn nghe hằng ngày. Người lớn thường nhận ra giới hạn này vào khoảng tháng thứ ba. Hai bài ứng dụng thay thế Simply Piano và ứng dụng thay thế Skoove nói về những lựa chọn tiếp theo.
Hay vướng ở cách đặt ngón: flowkey
Đặt ngón sai là lỗi người lớn tự học thường mắc nhất, và đây cũng là lỗi phần mềm khó sửa nhất. Video của flowkey quay bàn tay người chơi piano từ trên xuống là cách xử lý tốt nhất trong các ứng dụng. Mỗi bài còn có nhiều mức độ khó để bạn chọn mức phù hợp. Điểm hạn chế là flowkey thiên về thư viện bài hát hơn là khóa học, nên không có lộ trình học. Rồi bạn cũng sẽ gặp giới hạn của thư viện như ở các ứng dụng khác.
Muốn có bản nhạc in ra: Songscription
Songscription không phải ứng dụng dạy đàn, nhưng vẫn đáng biết. Nếu muốn tập một bài cụ thể theo bản nhạc trên giấy, bạn có thể chuyển bản ghi thành bản nhạc, in ra, ghi số ngón tay rồi đặt lên giá nhạc. Songscription không nghe bạn chơi hay báo bạn đàn đúng hay sai, nên bạn có thể dùng kèm ứng dụng học đàn chứ không thay thế ứng dụng đó. Đây cũng là cách duy nhất trong bài này để có bản nhạc trên giấy.
Sắp xếp giờ tập giữa một tuần bận rộn
- Để đàn sẵn bên ngoài, không phủ hay cất đi. Đây là thay đổi đem lại hiệu quả lớn nhất với phần lớn người lớn mới học. Đàn cất trong bao thường chỉ được lấy ra chơi vào cuối tuần.
- Tập 20 phút vào hầu hết các ngày trong tuần thay vì hai tiếng vào Chủ nhật. Tay bạn cần tập lại một mẫu thường xuyên; điều đó quan trọng hơn thời lượng mỗi buổi.
- Tập từng đoạn thay vì cả bài. Chơi tám ô nhịp ở nửa tốc độ cho đến khi thấy chán, rồi chuyển sang tám ô nhịp tiếp theo. Bài học từng đoạn của một bài hát giải thích kỹ cách tập lặp này.
- Làm chậm bản ghi thay vì cố đàn nhanh hơn. Phần lớn ứng dụng đều làm được điều này. Bạn sẽ tập đúng nốt thay vì tập lặp lại lỗi. Xem thêm bài tổng hợp ứng dụng làm chậm nhạc.
- Kết thúc mỗi buổi bằng một bài đã biết chơi. Lời khuyên này có vẻ cũ, nhưng bài quen thuộc là lý do để bạn lại ngồi vào đàn ngày mai.
- Nếu có thể, cứ một hoặc hai tháng lại đặt một buổi học. Ứng dụng không nhìn thấy cổ tay, dáng bàn tay hay cách bạn đạp pedal. Những thói quen sai ở đó sẽ tốn công sửa về sau.
Những lỗi người lớn thường mắc trong tháng đầu
Một lỗi là chọn bài khó hơn trình độ hiện tại bốn mức, lao vào tập hai tuần rồi kết luận mình không có năng khiếu. Bạn không nhất thiết phải đổi sang bài dễ hơn mà mình không thích. Hãy giữ bài đó, chơi chậm lại và chỉ tập tám ô nhịp đầu. Đoạn ấy vừa sức hơn để bạn hoàn thành trong tháng này.
Một lỗi khác là mua khóa học vì thấy đó là lựa chọn đúng đắn, rồi chẳng bao giờ mở ra. Nếu lý do thật sự khiến bạn học là một bài cụ thể, học theo giáo trình sẽ mất thêm thời gian trước khi đến bài đó. Hãy bắt đầu từ bài muốn chơi, rồi thêm lộ trình khi bạn thấy cần.
Lỗi thứ ba là coi điểm trong ứng dụng là mục tiêu. Mọi ứng dụng trong nhóm này đều báo bạn có chơi đúng nốt, đúng lúc hay không, nhưng không ứng dụng nào nghe được câu nhạc có ra nhạc hay không. Cứ xem tỷ lệ phần trăm như một cách kiểm tra sơ bộ để biết mình có đang đi chệch không, rồi tự nghe và đánh giá.
Câu hỏi thường gặp
Ứng dụng học piano nào tốt nhất cho người lớn mới bắt đầu?
Nếu bạn đã có một bài muốn chơi, hãy chọn Anything Piano. Ứng dụng tạo piano roll để bạn đàn theo từ chính bản ghi đó, thay vì bắt bạn chọn bài trong thư viện. Được chơi bài mình muốn là điều khiến người lớn tiếp tục tập. Nếu bạn muốn học đọc bản nhạc từ đầu, Simply Piano hoặc Skoove có khóa học với bản nhạc ngay từ bài học đầu tiên. Nhiều người lớn dùng cả hai loại ứng dụng.
Tôi có quá lớn tuổi để học piano không?
Không. Người lớn học piano nhanh hơn trẻ em ở gần như mọi mặt có thể đo được: nhận ra quy luật, hiểu hòa âm và tập có chủ đích thay vì lặp đi lặp lại. Người lớn ít kiên nhẫn hơn với bài tập họ thấy chán và có ít thời gian để bỏ phí hơn. Vấn đề nằm ở động lực chứ không phải khả năng. Vì thế, với người lớn, chọn bài muốn chơi còn quan trọng hơn giáo trình.
Tôi có cần đàn piano thật để học bằng ứng dụng không?
Bạn cần một cây đàn có phím thật, nhưng không nhất thiết phải là đàn đắt tiền hay đàn điện. Anything Piano, Simply Piano, flowkey, Skoove và Yousician đều nghe qua micrô của thiết bị, nên đàn piano cơ đứng hoặc đàn keyboard 61 phím mượn được đều dùng được mà không cần cáp. Piano điện có phím nặng tốt hơn cho kỹ thuật và kết nối qua MIDI chính xác hơn, nhưng đó là lựa chọn nâng cấp chứ không bắt buộc. Xem cách bố trí chỗ tập trong bài học piano không cần bàn phím MIDI.
Người lớn mới học piano nên tập bao nhiêu?
Tập 20 phút vào hầu hết các ngày trong tuần tốt hơn tập hai tiếng vào Chủ nhật. Điều quyết định là bạn lặp lại một mẫu thường xuyên đến đâu, chứ không phải mỗi buổi kéo dài bao lâu. Bạn có thể dành năm phút tập kỹ thuật, mười phút tập chậm một đoạn ngắn trong một bài hát, rồi năm phút chơi một bài đã biết. Phần cuối ấy khiến bạn muốn quay lại tập tiếp.
Lời cuối
Phần lớn lời khuyên học piano cho người lớn được lấy từ cách dạy trẻ em, nhưng lịch sinh hoạt của người lớn lại khác. Một đứa trẻ mười tuổi có thể tập gam suốt một năm nhờ bố mẹ và lịch biểu diễn. Người 35 tuổi còn có công việc, và vào tối thứ Tư, điều thường khiến họ ngồi vào đàn là mong muốn tự tay chơi được một bài cụ thể. Nếu bỏ qua mong muốn ấy khi so sánh ứng dụng học piano cho người lớn, bạn dễ chọn nhầm tiêu chí.
Tìm chính bài bạn muốn chơi trong thư viện trước khi đăng ký. Nếu không có, dù ứng dụng dạy hay đến đâu thì bài ấy cũng sẽ không tự xuất hiện. Bạn có thể chọn một bài khác mà mình cũng rất thích, hoặc dùng ứng dụng như Anything Piano để tạo phần đàn từ bản ghi, không cần tìm trong thư viện. Khi muốn biết vì sao hợp âm bạn chơi bằng tay trái nghe như vậy, bạn có thể học thêm một khóa. Học theo thứ tự này hợp với người lớn. Nhiều người trong chúng ta đã chọn thứ tự ngược lại rồi bỏ đàn trong tủ.
