10 bản piano cổ điển nên biết và chơi, kèm bản nhạc miễn phí

Có những giai điệu vừa nghe đã khiến bạn muốn ngồi vào đàn, dù chưa biết vì sao. Có thể bạn từng nghe chúng trong phim, quảng cáo hay ở nhà một người bạn, rồi mới biết chúng đã ra đời cách đây hai thế kỷ. Mười bản này thường khiến người mới nghe nhạc cổ điển yêu thích, còn người chơi piano vẫn tìm đến hết lần này đến lần khác. Danh sách này gợi ý những bản để bắt đầu, mỗi bản đều có sức hút riêng khiến người nghe muốn chơi piano.

Cả mười bản đều có trong thư viện Songscription miễn phí, với liên kết đến từng trang bên dưới. Ở mỗi trang, bạn có thể đọc bản nhạc tương tác, phát bản ghi và giảm tốc độ cho phù hợp để tập, chuyển sang piano roll nếu chưa đọc nốt thành thạo và tải bản PDF dễ đọc. Phần lớn tác phẩm còn có bản soạn đơn giản cho người mới. Bạn có thể chọn một bản và bắt đầu chơi ngay trong vài phút tới.

1. Claude Debussy: Clair de Lune

Nếu có một bản khiến người ta yêu piano thì đó là bản này. Chương thứ ba trong Suite bergamasque của Debussy xuất bản năm 1905, lấy tên từ một bài thơ của Verlaine. “Clair de Lune” trong tiếng Pháp nghĩa là “ánh trăng”, và bản nhạc cũng gợi đúng hình ảnh ấy: lặng lẽ, bồng bềnh như có ánh sáng phía sau. Hòa âm không hướng thẳng đến một đích mà cứ thong thả chuyển đi, tạo nên vẻ nhẹ bẫng của trường phái ấn tượng.

Bản này không có đoạn nào nhanh, nhưng đòi hỏi khả năng kiểm soát: bạn cần chơi một câu nhạc dài thật khẽ mà vẫn rõ nét, dùng pedal để hòa âm quyện vào nhau mà không bị đục. Chơi ngay: mở bản nhạc tương tác Clair de Lune, giảm tốc độ phát và nghe giai điệu lướt trên phần đệm trước khi thử chơi ở nhịp độ của bản nhạc.

2. Ludwig van Beethoven: Moonlight Sonata (chương 1)

Beethoven viết Piano Sonata No. 14 năm 1801 và đề tặng học trò của ông, nữ bá tước Giulietta Guicciardi. Ông chưa từng gọi bản này là “Moonlight” Sonata. Một nhà phê bình đặt biệt danh ấy nhiều năm sau khi ông qua đời, và cái tên gắn với bản nhạc từ đó. Chương đầu nổi tiếng dựa trên những nhóm nốt liên ba ở giọng Đô thăng thứ, với giai điệu trầm lắng như tiếng hát nổi lên phía trên.

Chương đầu dễ tiếp cận hơn nhiều so với tiếng tăm của cả bản sonata. Cái khó nằm ở sắc thái chứ không phải tốc độ. Bắt đầu tại đây: mở bản nhạc Moonlight Sonata, rồi tập chậm những nhóm nốt liên ba cho đến khi đều. Giữ các nốt đều nhau là thử thách lớn nhất của chương này.

3. Ludwig van Beethoven: Für Elise

Đây có lẽ là đoạn mở đầu dễ nhận ra nhất trong nhạc piano. Beethoven viết bản bagatelle giọng La thứ này khoảng năm 1810, nhưng mãi nhiều thập kỷ sau khi ông qua đời nó mới được xuất bản. Không ai xác định được “Elise” là ai. Giả thuyết được nhắc đến nhiều nhất cho rằng lời đề tặng bị đọc nhầm và người được nhắc tới thực ra là Therese Malfatti. Bản rondo luân phiên giữa chủ đề nổi tiếng và hai đoạn tương phản.

Chủ đề chính khá vừa sức với người mới, còn hai đoạn xen giữa khó hơn vài bậc. Bạn có thể học chủ đề trước rồi trở lại với phần còn lại khi đã tiến bộ. Thử ngay: mở Für Elise trong thư viện. Nếu hai đoạn kia còn quá khó, hãy chuyển sang bản nhạc Für Elise dễ hơn để chơi trọn bản ở dạng đơn giản.

4. Erik Satie: Gymnopédie No. 1

Satie viết ba bản Gymnopédies năm 1888; bản đầu tiên là bản quen thuộc nhất. Với nhịp độ chậm và các nốt thưa, bản này có âm hưởng hiện đại lạ thường, như thể đã báo trước nhạc ambient cả thế kỷ. Trên phần tay trái nhẹ nhàng đung đưa ở giọng Rê trưởng, giai điệu thong thả lên rồi xuống. Chỉ dẫn trong bản nhạc yêu cầu chơi chậm và nhẹ đến mức “đau đớn”.

Nhờ tốc độ chậm và những mẫu lặp lại, đây là một trong những bản nổi tiếng mà người mới học có thể chơi hết và thấy mãn nguyện. Nghe trước: mở bản nhạc Gymnopédie No. 1 và nghe bản ghi để cảm nhận nhịp điệu khoan thai trước khi đặt tay lên đàn.

5. Johann Pachelbel: Canon in D

Pachelbel viết bản Canon khoảng năm 1680 cho ba đàn violin trên một bè bass lặp lại. Bản nhạc gần như bị lãng quên suốt gần 300 năm, cho đến khi một bản ghi năm 1968 đưa nó trở lại. Ngày nay, đây là bản nhạc quen thuộc trong lễ cưới. Vòng bass tám nốt của nó cũng xuất hiện trong vô số bài pop, nên nhiều người thấy quen tai dù chưa từng nghe bản gốc.

Trên piano, bản nhạc gồm nhiều biến tấu xây dựng trên bè bass không đổi. Bạn có thể học từng câu nhạc một. Chơi ngay: mở Canon in D, tập bè bass tay trái trước rồi ghép phần còn lại lên trên.

6. Wolfgang Amadeus Mozart: Rondo alla Turca

Bản nhạc thường được gọi là “Hành khúc Thổ Nhĩ Kỳ” này là chương cuối của Piano Sonata No. 11, do Mozart viết khoảng năm 1783. Chủ đề chính nhanh, rộn ràng mô phỏng các ban nhạc Janissary rất thịnh hành ở Vienna thời đó, với âm sắc sáng của bộ gõ và nhịp bước hành quân. Đến nay, nó vẫn gợi cảnh một đoàn diễu hành đi qua.

Đây là bản thường được người nghe yêu thích và là bài tập rất tốt để chơi nhanh mà vẫn rõ, đều. Học bản này: mở bản nhạc Rondo alla Turca và giảm tốc độ phát chủ đề chính xuống thật chậm. Ở đây, chơi đều quan trọng hơn chơi nhanh.

7. Frédéric Chopin: Prelude in E Minor, Op. 28 No. 4

Đây là một trong những bản ngắn nhất danh sách, nhưng nỗi buồn lặng lẽ của nó vẫn có sức lay động lớn. Prelude giọng Mi thứ nằm trong bộ 24 bản của Chopin xuất bản năm 1839 và chỉ dài chưa đầy hai phút. Giai điệu tay phải đơn giản, buồn bã vang lên trên phần tay trái đi xuống từng nửa cung, chậm đến mức bạn gần như không nhận ra hòa âm đang tối dần. Bản này từng được chơi trong lễ tang của chính Chopin.

Dù chứa nhiều cảm xúc, bản nhạc khá vừa sức: các nốt không khó, còn cách thể hiện cảm xúc là điều cốt yếu. Chơi ngay: mở Prelude của Chopin và phát chậm để nghe phần tay trái đi xuống.

8. Franz Schubert: Ave Maria

Schubert viết bản này năm 1825 để phổ nhạc một cảnh trong bài thơ The Lady of the Lake của Walter Scott. Về sau, bản nhạc mới gắn với lời cầu nguyện “Ave Maria” bằng tiếng Latin và trở nên quen thuộc trong lễ cưới, lễ tang khắp thế giới. Giai điệu thanh thản, mang dáng dấp một câu hát, nên khi soạn cho piano độc tấu vẫn rất đẹp. Đàn piano cất lên câu nhạc vốn dành cho giọng hát.

Bạn có thể dùng bản này để tập tạo âm sắc như tiếng hát và chơi phần đệm nhẹ nhàng. Mở bản nhạc: Ave Maria có tại đây. Đây cũng là một lựa chọn phù hợp khi bạn cần chơi nhạc trong một buổi lễ.

9. Edvard Grieg: Morning Mood

Có thể bạn đã biết bản này dù không nhớ tên: đó là khúc nhạc bình minh trong Peer Gynt của Grieg, viết năm 1875. Vô số bộ phim và phim hoạt hình dùng nó để báo hiệu một ngày mới đang đến. Giai điệu đồng quê giản dị nhẹ nhàng lên xuống như mặt trời đang mọc và rất hợp khi chuyển sang piano.

Giai điệu rõ ràng và nhịp đều đặn khiến bản này vừa sức với người chơi trung cấp. Khi biểu diễn, người nghe cũng dễ nhận ra ngay. Thử chơi: mở Morning Mood trong thư viện và phát bản ghi để nghe cách giai điệu liên tục đi lên.

10. George Gershwin: Rhapsody in Blue

Bản nhạc này đã phá vỡ bức tường ngăn phòng hòa nhạc với câu lạc bộ jazz. Gershwin công diễn Rhapsody in Blue lần đầu năm 1924, mở đầu bằng tiếng clarinet luyến trượt nổi tiếng như một tiếng kêu dài. Đến nay, nó vẫn gợi hình ảnh một thành phố đang thức giấc. Đây là bản tham vọng nhất trong danh sách và cũng mang tinh thần hiện đại nhất.

Đây là tác phẩm nâng cao, với tiết tấu jazz và những quãng rộng đòi hỏi phải giãn tay. Tập chậm, kiên nhẫn sẽ hữu ích hơn là cố chơi thật mạnh bạo. Đặt mục tiêu học bản này: mở bản nhạc Rhapsody in Blue, dùng piano roll và phát chậm để chia các đoạn chạy ngón thành từng phần rồi tập ghép lại.

Bạn muốn chơi một bản không có ở đây?

Danh sách mười bản vẫn bỏ sót hàng trăm bản bạn có thể yêu thích, chưa kể mọi bài hát nằm ngoài kho nhạc cổ điển. Songscription còn chuyển gần như mọi bản ghi thành bản nhạc. Bạn tải tệp âm thanh lên, dán liên kết YouTube hoặc tự thu âm. Songscription sẽ chép thành bản nhạc có thể chỉnh sửa, đọc, phát chậm và xuất sang PDF, MIDI hoặc MusicXML.

Thư viện tuyển chọn là một điểm bắt đầu. Nếu bạn muốn học nhạc phim, một bản pop ballad hay một bản jazz quen thuộc, bạn có thể chuyển bản ghi đó thành bản nhạc và học như khi học Clair de Lune ở đây. Nếu mới tập đọc nốt, bạn có thể bắt đầu với hướng dẫn đọc bản nhạc và bài viết về piano roll và bản nhạc.

Lời kết

Mười bản này có một điểm chung: chúng chạm tới cả những người chưa từng nghĩ mình nghe nhạc cổ điển. Ai đó nghe tám ô nhịp của Clair de Lune trong một bộ phim, hay nghe thấy Moonlight Sonata trong phòng chờ, rồi bỗng muốn ngồi vào đàn piano. Danh sách này mở ra nhiều lựa chọn, và gần như ai cũng có thể tìm thấy ít nhất một bản muốn thử.

Khi đã chọn được bản mình thích, bạn không cần tìm mua một ấn bản, đoán nhịp độ hay đợi đến khi đọc nốt thành thạo mới bắt đầu. Mở một bản ở trên trong thư viện, giảm tốc độ phát, xem piano roll, in bản nhạc rồi bắt đầu chơi. Khi muốn học tiếp ngoài danh sách này, bạn cũng có thể chuyển bản ghi yêu thích tiếp theo thành bản nhạc.