Bài này nằm trong hướng dẫn chép nhạc cho mọi nhạc cụ.
Khi chép piano hay guitar, công cụ cần nhận ra cao độ: nốt nào vang lên, cao hay thấp. Bộ trống gần như không có cao độ để nhận diện. Thay vào đó, công cụ phải xác định từng tiếng vang lên lúc nào và đến từ phần nào của bộ trống. Vì thế cách chép trống cũng khác, và kết quả có những chỗ bạn cần lưu ý riêng.
AI có thể chép một mẫu tiết tấu trống (groove) rõ ràng lên bản nhạc nhanh hơn nhiều so với tự đếm từng tiếng. Với những đoạn dày, bạn vẫn nên tự nghe lại bản ghi để kiểm tra.
Bản trống thể hiện những gì?
Ký âm trống dùng khuông nhạc bộ gõ và được đọc khác với bản nhạc ghi giai điệu. Mỗi dòng và khe đại diện cho một phần của bộ trống, thay vì một cao độ:
- Trống bass nằm ở phía dưới khuông nhạc và được chơi bằng chân.
- Snare nằm ở giữa, thường đánh nhấn vào phách hai và bốn (backbeat).
- Hi-hat và cymbal nằm ở phía trên, thường có đầu nốt hình chữ x.
- Tom nằm ở những vị trí xen giữa, từ cao xuống thấp.
Bản trống cho biết bạn đánh phần nào và vào lúc nào. Khi đã quen cách bố trí, bạn có thể đọc nhanh groove trên bản chép, tự chơi hoặc đưa bản nhạc cho người chơi trống khác, thay vì phải phát đi phát lại bản ghi. Nếu muốn ôn cách đọc tiết tấu, bạn có thể xem hướng dẫn đọc bản nhạc.
Quá trình chép trống diễn ra thế nào?
Mô hình nhận diện thời điểm bắt đầu của từng tiếng trống qua âm sắc ở đầu mỗi tiếng đánh, rồi phân loại tiếng đó là trống bass, snare, hi-hat, tom hay cymbal. Sau đó, mô hình đặt từng nốt vào đúng thời điểm trên khuông nhạc.
Vì không phải xác định cao độ, phần khó nằm ở chỗ phân biệt những âm thanh giống nhau, chẳng hạn tiếng gõ vành trống với tiếng snare, hay cymbal ride với crash. Một đoạn trống chuyển câu (fill) nhanh cũng khó chép đủ vì các tiếng đánh nằm rất sát nhau. Những đoạn chơi đều và rõ thường cho bản chép ít lỗi hơn. Đoạn dày, có nhiều lớp tiếng là chỗ khó chép chính xác nhất, kể cả người tự chép cũng phải phát chậm và nghe lại.
Songscription chép trống như thế nào?
Songscription hỗ trợ chép trống và mô hình chép trống là một trong những mô hình mới hơn của chúng tôi. Mô hình xử lý tốt những groove rõ ràng và cho bạn một bản chép ban đầu khá sát với bản ghi. Với những đoạn fill dày nhất, bạn nên kiểm tra nhanh trước khi dùng bản nhạc.
- Backbeat và những mẫu trống đều thường được chép chính xác.
- Nên nghe lại các đoạn fill nhanh và những chỗ có nhiều lớp tiếng.
- Bản ghi trống riêng, rõ tiếng cho kết quả tốt hơn tiếng trống bị chìm trong bản phối đầy đủ.
Nếu tiếng trống nằm trong bản ghi của cả ban nhạc, hãy dùng công cụ tách bè để tách trống trước. Tín hiệu rõ hơn sẽ giúp mô hình nhận diện. Cách này cũng áp dụng cho các nhạc cụ khác. Hướng dẫn chép nhạc từ bản ghi của cả ban nhạc giải thích thêm và giới thiệu cách chép tất cả các phần nhạc, kể cả trống, trong một lượt bằng Multi-Instrument. Khi chép trống, mô hình dựa vào thời điểm bắt đầu của mỗi tiếng thay vì cao độ. Bạn cũng có thể đọc bài về độ chính xác khi chép nhạc bằng AI để biết nên mong đợi kết quả thế nào.
Khi nào bản chép trống hữu ích?
Người chơi trống đang học một bản cover có thể đưa groove lên giấy thay vì phải nhớ trong đầu. Người sản xuất nhạc có thể đưa MIDI vào phần mềm làm nhạc (DAW), dựng lại beat bằng mẫu âm thanh (sample) riêng và chỉnh từng tiếng. Giáo viên có thể viết một mẫu trống cho học viên đọc. Ban nhạc cũng có thể ghi lại phần trống hay đã chơi trong một buổi tập để dùng ở buổi sau.
Khi xuất kết quả, bạn có thể dùng groove dưới dạng MIDI hoặc bản nhạc. Bài viết về các định dạng xuất nhạc giải thích những lựa chọn này. Bạn thu một bản rõ tiếng, đưa vào chép rồi kiểm tra lại những đoạn fill.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao sửa một đoạn fill dày bị chép sai?
Mở bản chép trong trình chỉnh sửa piano roll, nơi các nốt hiện thành những thanh ngang, và phát đoạn đó cùng với bản ghi để so sánh. Những đoạn fill dày là chỗ mô hình khó nhận diện nhất. Hãy nghe xem có tiếng nào bị thiếu hoặc tiếng snare nào bị nhận nhầm thành tom không, rồi kéo nốt sang đúng phần của bộ trống hoặc thêm nốt bị thiếu. Sửa vài tiếng bằng tay ở những ô nhịp dày là chuyện bình thường và vẫn nhanh hơn nhiều so với đếm lại cả groove từ đầu.
Ký âm trống khác gì bản nhạc thông thường?
Trống không có cao độ nên ký âm trống không ghi giai điệu. Thay vào đó, mỗi dòng và khe trên khuông nhạc bộ gõ đại diện cho một phần của bộ trống: trống bass ở dưới thấp, snare ở giữa, hi-hat và cymbal ở phía trên, thường có đầu nốt hình chữ x. Bản trống ghi lại bạn gõ phần nào và vào lúc nào, chứ không ghi âm thanh cao hay thấp. Nội dung cần thể hiện là tiết tấu và từng phần của bộ trống.
Cần chuẩn bị gì để chép trống đạt kết quả tốt nhất?
Bản ghi sạch, chỉ có tiếng trống, cho kết quả tốt nhất. Nếu tiếng trống bị chìm trong bản phối cả ban nhạc, bạn nên dùng công cụ tách bè để tách phần trống trước. Khi đó mô hình sẽ dễ nhận diện tiếng trống hơn giữa tiếng bass và guitar. Đặt thiết bị thu gần bộ trống, giữ mức thu đủ lớn nhưng không bị vỡ tiếng và chơi đều nhịp để bản chép thể hiện rõ tiết tấu.
Tôi có thể xuất bản chép trống để dùng ở nơi khác không?
Có. Bạn có thể xuất kết quả dưới dạng MIDI để đưa vào phần mềm làm nhạc (DAW) và chỉnh từng tiếng trống, hoặc xuất bản nhạc để đọc và in. Từ một bản chép, bạn có PDF, MIDI và MusicXML. Người chơi trống có thể đọc bản nhạc trong khi người sản xuất nhạc đưa MIDI vào phiên làm việc. Dù dùng cách nào, bạn vẫn nên kiểm tra những đoạn dày trước.
