Cách ghi lại hợp âm piano jazz bằng AI

Đây là một phần trong hướng dẫn tìm hợp âm của bất kỳ bài hát nào.

Cách xếp nốt trong hợp âm tạo nên nét đặc trưng của piano jazz. Một nghệ sĩ piano có thể chơi hợp âm quen thuộc nhưng trải các nốt ra hai tay, thêm nốt mở rộng, nốt tạo căng thẳng và một bè ở giữa chuyển động trong khi những nốt ngoài cùng vẫn giữ nguyên. Bạn nghe thấy tiếng đàn đầy đặn, nhưng tìm chính xác từng nốt tạo nên âm thanh ấy lại khó hơn nhiều.

AI có thể giúp bạn ghi lại những nốt đó. Bạn thu phần biểu diễn, đưa bản ghi qua mô hình piano rồi đọc lại phần hòa âm trên khuông nhạc, với ký hiệu hợp âm phía trên.

Vì sao khó nghe ra cách xếp hợp âm jazz

Trong một bài pop, bạn thường gặp hợp âm ba nốt rõ ràng và nhận ra ngay. Piano jazz hiếm khi đơn giản như vậy. Lấy ký hiệu “Dm7” làm ví dụ. Đây là hợp âm Rê thứ bảy, gồm bốn nốt D, F, A và C: một hợp âm Rê thứ thêm nốt bảy giáng. Trên bản nhạc trông khá đơn giản. Nhưng khi chơi, nghệ sĩ jazz có thể bỏ nốt gốc cho người chơi bass đảm nhiệm, rồi xếp nốt chín và nốt mười một phía trên nốt ba và nốt bảy. Các nốt nằm sát nhau, trong đó có những nốt cố ý tạo âm nghịch.

Khi nhiều nốt nằm sát nhau như vậy, nghe rồi ghi lại từng nốt sẽ mất nhiều thời gian. Bạn có thể nghe ra nốt cao nhất và nốt trầm, nhưng hai hoặc ba nốt ở giữa lại lẫn vào nhau. Hướng dẫn về ghi nhạc đơn âm và đa âm cũng nói đến khó khăn này: tách nhiều nốt vang cùng lúc khó hơn nhiều so với nghe từng nốt riêng lẻ. Piano jazz thường có rất nhiều nốt vang cùng lúc.

Bước một: Thu âm rõ tiếng piano

Chất lượng bản ghi ảnh hưởng đến kết quả. Trong các mô hình của chúng tôi, mô hình piano được phát triển hoàn thiện nhất và hoạt động tốt nhất với bản thu piano solo rõ tiếng, không lẫn nhạc cụ khác. Càng ít nhạc cụ khác vang cùng, mô hình càng nhận diện rõ các bè ở giữa.

• Ưu tiên bản piano solo. Bản thu solo trong phòng thu hoặc bản thu ở gần đàn piano acoustic tốt hơn bản thu trực tiếp của một nhóm tam tấu, nơi tiếng bass và trống lẫn vào tiếng piano.
• Tách riêng tiếng piano khi cần. Nếu chỉ có bản ghi cả ban nhạc, hãy tách bè piano trước. Bản ghi càng rõ tiếng piano thì kết quả càng rõ.
• Ghi MIDI trực tiếp khi có thể. Nếu chơi piano điện, bạn có thể ghi MIDI để có dữ liệu nốt chính xác và bản nhạc rõ nhất có thể.

Bước hai: Đọc cách xếp hợp âm trên bản nhạc

Tải bản ghi lên và chọn piano. Bạn nhận được bản nhạc có thể chỉnh sửa cùng một piano roll, trong đó mỗi nốt hiện thành một khối trên lưới. Mô hình phân chia phần đàn cho tay trái và tay phải, rồi ghi trên hai khuông nhạc nối với nhau. Với bản thu solo rõ, kết quả gần với bản nhạc do người ghi nhạc thành thạo tạo ra, kể cả những bè ở giữa mà bạn chưa nghe ra.

Piano roll là nơi thuận tiện nhất để xem hợp âm có nhiều nốt xếp sát nhau. Mỗi nốt là một khối riêng, nên bạn nhìn rõ nghệ sĩ đã xếp các nốt cách nhau thế nào. Bạn có thể tạo bản này từ bất kỳ bản ghi nào bằng chức năng ghi lại nhạc piano. Hướng dẫn ghi lại nhạc piano bằng AI cũng giải thích từng bước và những lựa chọn khi tải lên để có kết quả rõ nhất.

Bước ba: Bắt đầu với các ký hiệu hợp âm

AI nhận diện và ghi ký hiệu hợp âm tại từng thời điểm trong bản biểu diễn. Những ký hiệu này là điểm khởi đầu tốt để tìm hiểu hòa âm. Chúng cho bạn thấy vòng hợp âm chuyển hướng ở đâu, chuỗi ii-V dẫn đến đâu và hợp âm nào làm nền cho một nhóm nốt dày.

Chuỗi “ii-V” xuất hiện trong phần lớn bài jazz. Các chữ số La Mã chỉ bậc của hợp âm trong giọng: ở giọng Đô trưởng, ii là Rê thứ, hợp âm ở bậc hai; V là Sol bảy, hợp âm át ở bậc năm; còn I là Đô trưởng, hợp âm chủ. Nối chúng lại, ta có ii-V-I, tức vòng Dm7 đến G7 rồi Cmaj7, tạo cảm giác trở về hợp âm chủ. Khi nhận ra chuỗi này trong bản nhạc, bạn sẽ hiểu chức năng của từng hợp âm thay vì chỉ đọc tên. Hiểu mối liên hệ giữa các ký hiệu cũng giúp bạn đọc và chơi theo bản nhạc.

Bạn có thể cần sửa lại một vài ký hiệu. Cùng một nhóm nốt có thể được đọc theo nhiều cách tùy nốt trầm và ngữ cảnh, điều thường gặp trong hòa âm jazz. Dùng ký hiệu để theo dõi bản nhạc, rồi đối chiếu với các nốt trên khuông. Nếu chỉ cần hợp âm và giai điệu, bạn có thể giữ lại bè trên cùng và các ký hiệu hợp âm, rồi bỏ phần còn lại để tạo lead sheet, tức bản gồm giai điệu và hợp âm. Hướng dẫn ghi lead sheet từ bản ghi chỉ cách rút gọn bản nhạc; bài lead sheet là gì giải thích thêm về dạng bản nhạc này.

Bước bốn: Chỉnh những đoạn dày nốt nhất

Một vài đoạn cần được xem lại. Mô hình có thể gặp khó ở những hợp âm có bốn hoặc năm nốt xếp trong một khoảng hẹp, hoặc ở những đoạn đệm hợp âm nhanh. Đôi khi mô hình bỏ sót hoặc thêm một nốt. Hãy xem các đoạn đó trong piano roll, nơi bạn dễ thấy nốt thừa hoặc sai vị trí và kéo nốt về đúng chỗ. Tiết tấu của một đoạn chơi swing, co giãn nhịp tự do cũng có thể cần chỉnh nhẹ để dễ đọc trên bản nhạc.

Những phần còn lại, như hợp âm giữ dài hay đoạn solo một bè rõ ràng, thường được ghi lại chính xác. Coi bản nhạc là bản nháp bám sát bản ghi để chỉnh tiếp, rồi dùng nó tìm hiểu cách một nghệ sĩ bạn yêu thích xây dựng hòa âm. Hướng dẫn phân tích những bài hát bạn yêu thích nói về cách đưa điều bạn học được vào bài nhạc của chính mình. Cách xếp hợp âm mà bạn chưa nghe ra giờ đã hiện trên khuông nhạc trước mắt.