Cách chép lead sheet từ bản ghi

Đây là một phần trong hướng dẫn tìm hợp âm của bất kỳ bài hát nào.

Lead sheet là cách ghi nhạc ngắn gọn mà người chơi thường dùng. Trên trang nhạc chỉ có giai điệu và ký hiệu hợp âm nằm phía trên. Nhìn vào đó, cả ban nhạc biết bài hát như thế nào, còn mỗi người tự thêm phần chơi của mình. Bạn có thể chuyền bản nhạc này cho nhau trong buổi diễn, dán lên giá nhạc và học bài trong một buổi chiều.

Nghe một bản ghi rồi tự chép thành lead sheet cần nhiều kỹ năng. Bạn phải tách được giai điệu, nghe ra hòa âm bên dưới rồi ghi lại cả hai. Có một cách nhanh hơn: dùng AI chép bản ghi, sau đó giữ lại phần cần thiết cho lead sheet. Nếu muốn tìm hiểu kỹ định dạng này trước, bài lead sheet là gì giải thích cả cách đọc.

Lead sheet gồm những gì?

Lead sheet có hai lớp. Giai điệu là câu nhạc bạn có thể hát theo, được ghi trên một khuông nhạc. Ký hiệu hợp âm nằm phía trên, cho nhóm nhạc đệm biết cần chơi hòa âm nào dưới mỗi câu nhạc. Trên trang chỉ có vậy: không có phần piano viết đầy đủ, không có đường bass hay các bè giữa.

Lead sheet là một trong nhiều dạng bản chép nhạc, mỗi dạng ghi lại một phần khác nhau của bài hát. Bài tổng quan về các loại bản chép nhạc so sánh lead sheet với tổng phổ và bảng hợp âm. Để tạo lead sheet, bạn giữ lại hai lớp giai điệu và hợp âm, rồi bỏ những phần còn lại.

Bước một: Lấy giai điệu và hợp âm

Tải bản ghi lên để AI chép nhạc. Bạn nhận được giai điệu dưới dạng ký âm có thể chỉnh sửa và piano roll, cùng hợp âm mà mô hình nhận diện ở từng thời điểm trong bản ghi. Đó là hai thành phần để tạo lead sheet.

Bản ghi đầu vào quyết định những phần này rõ đến đâu. Một giọng hát solo có piano đệm hoặc một nhóm nhạc nhỏ chơi với giai điệu nổi bật và hòa âm nghe rõ thường cho bản chép tốt. Bản phối dày của cả ban nhạc khó chép hơn vì giai điệu lẫn với nhiều âm thanh khác. Nếu giai điệu bị chìm, hãy tách riêng trước. Bạn có thể dùng bất kỳ bản ghi nào, kể cả bản thu nhanh bằng điện thoại. Bài chuyển bản ghi âm giọng nói thành bản nhạc hướng dẫn cách làm với bản thu chưa trau chuốt.

Bước hai: Giữ lại phần cần thiết

Bản chép đầu tiên ghi nhiều hơn những gì lead sheet cần, nhưng đã là điểm khởi đầu tốt. Giờ bạn rút gọn nó về hai lớp của lead sheet.

• Giữ giai điệu, bỏ phần còn lại. Giữ câu giai điệu chính, xóa phần đệm và các bè giữa để chỉ còn một khuông giai điệu.
• Đặt ký hiệu hợp âm. Dùng các hợp âm đã nhận diện để tạo một hàng ký hiệu phía trên khuông, mỗi lần đổi hòa âm có một ký hiệu.
• Đơn giản hóa hòa âm phức tạp. Nếu hợp âm được ghi phức tạp hơn mức lead sheet cần, hãy rút gọn thành ký hiệu đủ cho người chơi.
• Kiểm tra ký hiệu. Cùng một hòa âm đôi khi có thể được hiểu theo nhiều cách, vì vậy hãy đối chiếu hợp âm với các nốt và sửa những chỗ chưa đúng.

Bước ba: Chỉnh lại bản nhạc

Khi đã có hai lớp, bạn có thể chỉnh trang nhạc để người chơi nhìn qua là đọc được. Phần này không bắt buộc. Chọn giọng để dòng giai điệu không có quá nhiều dấu hóa, rồi chọn số chỉ nhịp phù hợp với cảm giác của bài. Bạn cũng có thể xem lại tiết tấu giai điệu và chỉnh những chỗ khó đọc do người chơi co giãn nhịp hoặc chơi tự do trong bản ghi. Nếu hòa âm phong phú theo kiểu jazz, bài chép hợp âm piano jazz hướng dẫn cách xác định chính xác ký hiệu hợp âm từ những cách xếp nốt phức tạp. Mục đích là có bản nhạc mà người chơi có thể đọc và chơi ngay. Khi thấy bản nhạc đã dễ đọc như ý, bạn có thể dừng chỉnh sửa.

Bước bốn: Xuất và chia sẻ

Khi bản nhạc đã đúng ý, hãy xuất ra. Bản PDF in ra rõ nét để đặt trên giá nhạc và dễ chia sẻ trong một tệp. MusicXML mở được trong MuseScore, Sibelius, Finale hoặc Dorico nếu bạn muốn dàn trang thêm hay tạo phần nhạc cho từng nhạc cụ. Bạn có thể tạo cả bản nhạc từ bất kỳ bản ghi nào bằng công cụ chuyển âm thanh thành bản nhạc. Bài hát mà trước đây bạn chỉ chơi theo trí nhớ giờ đã có bản nhạc cho cả ban cùng đọc.