Beat lo-fi được làm cho giống bản thu lại từ một bản thu khác: tiếng đĩa than lách tách, âm thanh băng từ chao đảo, bộ lọc thông thấp làm giảm dải cao, tiếng trống như bị phủ một lớp bụi. Chính chất âm ấy làm nên sức hút của lo-fi, nhưng cũng khiến beat khó chuyển sang MIDI. Hợp âm, giai điệu và âm bass mà producer muốn lấy lại bị vùi dưới lớp âm thanh cố ý làm cho mờ đi.
Dù vậy, bạn vẫn có thể lấy ra một phần MIDI sạch. MIDI giúp bạn tìm hiểu hòa âm của beat, dựng lại bằng âm thanh của mình hoặc nội suy, tức là chơi và thu lại một ý nhạc lấy từ sample.
Vì sao nên chuyển beat sang MIDI
Âm thanh là bản ghi cố định, còn MIDI thì chỉnh sửa được. Khi beat chỉ có ở dạng audio, bạn không thể đổi hợp âm, thay nhạc cụ hay chuyển tông mà không gây biến dạng âm thanh. Sau khi chuyển sang MIDI, bạn có thể di chuyển từng nốt, chỉnh lại cao độ hoặc phát nốt đó bằng âm thanh khác. Producer dùng cách này để tìm hiểu chính xác hòa âm của một beat tham khảo, dựng lại một ý tưởng thô cho sạch hơn, hoặc nội suy bằng cách tự chơi và thu lại một đoạn sample bằng nhạc cụ. Cách nội suy giữ cảm giác của đoạn nhạc mà không dùng bản ghi gốc.
Cách cuối có liên quan đến pháp lý. Nội suy có thể giúp bạn tránh phải xin phép dùng bản ghi âm, nhưng tác phẩm âm nhạc trong bản ghi vẫn có thể được bảo hộ. Vì thế, dựng lại giai điệu của người khác bằng MIDI không tự động cho bạn quyền phát hành nó. Hãy tự xác định tình trạng pháp lý trước khi phát hành. Bài tổng quan về công cụ âm nhạc AI cho producer nói thêm về cách đưa bước này vào quy trình làm nhạc.
Vì sao lo-fi khó chuyển sang MIDI
Công cụ chuyển audio sang MIDI nhận diện cao độ và thời điểm nốt bắt đầu phát. Lo-fi lại cố ý làm mờ chính những dấu hiệu đó. Tiếng đĩa than lách tách và tiếng xì của băng từ thêm tạp âm trên nhiều dải tần, lẫn vào tiếng nốt nhạc. Wow và flutter là hiện tượng cao độ chao đảo do băng từ cũ hoặc đĩa đặt lệch tâm. Một nốt vốn ổn định cũng dao động quanh cao độ thật. Bộ lọc thông thấp làm giảm các họa âm cao mà hệ thống nhận diện cao độ dùng để xác định âm cơ bản. Còn sidechain pumping, hiệu ứng âm lượng nhấp nhô khi bị giảm theo tiếng kick, khiến công cụ nhận diện sai thời điểm nốt bắt đầu và kết thúc.
Những điều đó không ngăn bạn chuyển đổi. Chúng chỉ khiến MIDI thô từ nguồn lo-fi cần chỉnh nhiều hơn một bản thu sạch, chủ yếu là quantize, tức là căn những nốt lệch nhịp theo lưới nhịp, và sửa nốt sai quãng tám hoặc lệch cao độ. Biết MIDI chứa được gì và không chứa được gì sẽ giúp bạn hiểu vì sao cần chỉnh những chỗ này. Bài MIDI là gì giải thích cụ thể hơn.
Bước 1: Không cần tách bè trước
Bạn có thể nghĩ rằng trước tiên cần tách trống khỏi phần giai điệu. Thực ra, mô hình của Songscription có thể xử lý trực tiếp cả beat và lấy phần có cao độ, gồm hợp âm, giai điệu và âm bass, mà không cần tách bè trước. Bạn có thể đưa nguyên beat vào, giữ cả tiếng lách tách, trống và sidechain, rồi nhận lại MIDI để dùng mà không cần thêm công cụ khác.
Bạn vẫn có thể tách bè nếu muốn, nhưng đó không phải bước bắt buộc. Nếu muốn lấy riêng groove trống, tức là cách nhấn và vào nhịp của trống, thành một bè tiết tấu, hãy chép phần đó riêng. Bài chép trống bằng AI hướng dẫn cách làm. Còn để lấy các nốt có cao độ, bạn có thể chuyển thẳng cả beat sang MIDI.
Bước 2: Chuyển audio sang MIDI
Đưa beat vào một công cụ chuyển audio sang MIDI như Songscription. Songscription xử lý được âm thanh đa âm, nên một hợp âm đầy đủ sẽ chuyển thành từng nốt cấu thành thay vì chỉ một cao độ được nhận diện. Điều này hữu ích với lo-fi vì chất âm của thể loại này thường dựa vào cách xếp hợp âm dày, mang màu jazz. Một công cụ chỉ nhận diện đơn âm sẽ rút hợp âm bảy xuống còn một nốt và làm mất phần bạn muốn lấy.
Bạn sẽ nhận được các nốt MIDI có cao độ, thời điểm vào nốt và velocity, tức là giá trị lực đánh của từng nốt. Bạn có thể xuất MIDI rồi đưa vào bất kỳ DAW nào, tức phần mềm làm nhạc. Bài chuyển MP3 sang MIDI hướng dẫn từng bước với một tệp, còn hướng dẫn chuyển audio sang MIDI giải thích kỹ hơn những lựa chọn khi chuyển đổi.
Bước 3: Chỉnh MIDI
Với lo-fi, thường có ba chỗ cần chỉnh. Thời điểm vào nốt: quantize nhẹ để đưa những nốt bị lệch do wow, flutter và sidechain về gần nhịp hơn, nhưng đừng chỉnh quá chặt đến mức mất đi chất swing, tức là cách chơi các cặp nốt dài ngắn xen kẽ, thong thả, tự nhiên của lo-fi. Quãng tám: âm thanh bị bộ lọc thông thấp làm đục đôi khi khiến âm cơ bản bị nhận sai một quãng tám, nên hãy kiểm tra lại phần bass. Cao độ lệch: nếu cao độ của nguồn bị chao đảo, đưa những nốt lệch về cao độ đúng gần nhất. Bài chỉnh MIDI sau khi chuyển đổi hướng dẫn kỹ cả ba bước.
Bạn có thể chỉnh trong trình biên tập piano roll. Ở đó, cao độ và thời điểm vào nốt đều hiện trên lưới, nên bạn dễ nhận ra nốt sai quãng tám hoặc nằm lệch khỏi lưới. Người không đọc bản nhạc cũng có thể chỉnh MIDI trên lưới này.
Bước 4: Dùng MIDI trong DAW
Khi đã chỉnh sạch MIDI, bạn có thể dùng beat làm chất liệu cho bản nhạc của mình. Gán hợp âm cho tiếng Rhodes hoặc piano, chơi lại phần bass bằng âm thanh khác, chuyển tông toàn bộ cho hợp với giọng hát, hoặc cắt và sắp xếp lại vòng hợp âm. Giờ đây bạn có các nốt để chỉnh sửa cho hợp với track. Bài đưa MIDI vào DAW hướng dẫn cách nhập MIDI vào Ableton, FL Studio hoặc Logic.
Nếu cần cả bản nhạc lẫn MIDI, chẳng hạn để đưa một bè cho nhạc công thu âm, bạn có thể tạo bản nhạc từ cùng lần chuyển đổi đó. Xem thêm cách producer đưa bước này vào quá trình thiết kế âm thanh trong bài dùng công cụ chuyển audio sang MIDI để tái tạo âm thanh, hoặc bắt đầu từ công cụ chuyển audio sang MIDI.
Câu hỏi thường gặp
Có thể chuyển beat lo-fi sang MIDI không?
Có, bạn không cần tách bè trước. Songscription có thể xử lý cả beat và lấy trực tiếp hợp âm, giai điệu và âm bass mà không cần công cụ tách bè. Tiếng đĩa than lách tách, âm thanh băng từ chao đảo và bộ lọc mạnh khiến lo-fi khó xử lý hơn, nên bạn sẽ cần quantize, tức là căn thời điểm vào nốt theo lưới nhịp, và thỉnh thoảng sửa nốt sai quãng tám. Dù vậy, MIDI thu được vẫn giữ khá tốt hợp âm và giai điệu.
Tại sao nhạc lo-fi khó chuyển sang MIDI hơn?
Lo-fi cố ý làm âm thanh nghe cũ và có tạp âm. Tiếng đĩa than lách tách và tiếng xì của băng từ thêm tạp âm; hiệu ứng wow và flutter làm cao độ hơi chao đảo; bộ lọc thông thấp làm mờ các họa âm cao mà hệ thống nhận diện cao độ dựa vào; còn hiệu ứng sidechain pumping làm âm lượng nhấp nhô, khiến thời điểm bắt đầu và độ dài của nốt bị nhận diện sai. Bạn vẫn có thể chuyển đổi, nhưng MIDI thô cần chỉnh sửa nhiều hơn một chút so với khi dùng bản thu phòng thu sạch.
Producer dùng công cụ chuyển audio sang MIDI cho beat có sample như thế nào?
Có hai mục đích chính. Để học và dựng lại, producer chuyển sample hoặc beat tham khảo sang MIDI để xem chính xác hợp âm và giai điệu, rồi chơi lại bằng âm thanh của mình. Để nội suy, họ dựng lại một đoạn sample dưới dạng MIDI rồi tự chơi và thu lại bằng nhạc cụ. Đây là cách thường dùng để giữ cảm giác của sample mà không dùng bản ghi gốc, có thể giúp tránh phải xin phép dùng bản ghi đó. Bạn vẫn cần tự xác định tình trạng pháp lý vì tác phẩm âm nhạc trong bản ghi có thể còn được bảo hộ.
Có cần tách trống trước khi chuyển beat sang MIDI không?
Không. Songscription xử lý cả beat và lấy trực tiếp phần có cao độ, gồm sample giai điệu, hợp âm và âm bass, nên bạn không bắt buộc phải tách bè. Bạn có thể tách nếu chỉ muốn lấy phần giai điệu. Nếu muốn lấy riêng mẫu trống, bạn có thể chép phần đó thành một bè tiết tấu riêng.
Lời kết
Lo-fi là một phép thử hữu ích cho công cụ chuyển audio sang MIDI vì âm thanh của nó làm sai lệch những dấu hiệu mà hệ thống nhận diện cao độ dựa vào. Nếu lấy được MIDI sạch từ một beat có nhiều tiếng lách tách, bị lọc và chao đảo, bạn có thể lấy MIDI từ gần như mọi nguồn. Quy trình khá ngắn: đưa cả beat vào, để mô hình tự lấy phần có cao độ, rồi quantize và sửa những chỗ cần thiết. Bạn không cần thêm bước tách bè ở giữa.
Trước đây, để biến một beat thành các nốt có thể chỉnh sửa, producer thường phải nghe rồi chơi lại. Giờ đây, một lần chuyển đổi có thể đưa beat sang MIDI. Sau đó bạn có thể tập trung chọn cách dùng vòng hợp âm trong bản nhạc của mình.
