Bài viết thuộc bộ hướng dẫn về chép nhạc bằng AI dành cho giáo viên.
Giáo viên nào cũng điều chỉnh độ khó, dù có gọi tên công việc đó hay không. Bạn chọn bài đủ thử sức học sinh mà không khiến học sinh nản, rồi bỏ qua bản phối có những quãng nhảy mà bàn tay nhỏ chưa với tới. Chọn độ khó vừa với người chơi là một phần lớn trong công việc soạn bài giảng.
Khi soạn bài giảng, bạn cần chọn mức độ khó, soạn phần nhạc cho cả nhóm và tăng dần độ khó theo tiến bộ của học sinh. Nếu muốn tìm hiểu đầy đủ khái niệm này và cách công cụ thay đổi bản nhạc, bạn có thể đọc bài giải thích về công cụ điều chỉnh độ khó bản nhạc.
Chọn mức độ khó phù hợp
Bài nhạc nên nằm giữa hai mức: quá dễ khiến học sinh thấy chán và quá khó khiến học sinh chững lại, nản lòng. Mức phù hợp đòi hỏi học sinh cố gắng ở một hoặc hai điểm, còn phần còn lại vẫn vừa sức.
Khi phân vân, bạn nên chọn bản dễ hơn một chút trước. Xem học sinh chơi và để ý chỗ nào còn vướng, rồi tăng độ khó lên. Công cụ điều chỉnh độ khó xử lý trong vài giây, nên nếu chọn chưa đúng, bạn chỉ mất một phút thay vì cả buổi tối viết lại bằng tay. Bài hướng dẫn về các mức độ khó sẽ giúp bạn xác định trình độ hiện tại của học sinh trước khi chọn mức cần điều chỉnh.
Soạn phần nhạc theo trình độ cho cả nhóm
Soạn bài cho nhóm có nhiều trình độ là một trong những việc khó nhất. Dùng chung một bản nhạc thì người chơi giỏi thấy chán, còn người mới lại không theo kịp. Giáo viên cũng khó có đủ thời gian viết tay một bản phối riêng cho từng trình độ.
Bạn có thể chép lại bài hát một lần, rồi điều chỉnh thành nhiều mức:
- Phần cho người mới học. Hợp âm được lược còn một hoặc hai nốt. Mỗi tay giữ nguyên một thế năm ngón nên ít khi phải dịch chuyển, còn tiết tấu được đơn giản thành nốt đen và nốt trắng. Học sinh chơi giai điệu hoặc phần đệm đơn giản mà không cần nhìn xuống phím đàn.
- Phần cho trình độ trung cấp. Hợp âm đầy đủ hơn, âm vực rộng một hoặc hai quãng tám, có những đoạn chạy nốt móc đơn và thỉnh thoảng đổi thế tay. Phần này đòi hỏi kỹ năng đọc bản nhạc cao hơn nhưng vẫn vừa tay ở tốc độ biểu diễn.
- Phần cho trình độ nâng cao. Bản phối đầy đủ giữ nguyên những quãng nhảy rộng, cách xếp hợp âm dày và tiết tấu gốc. Phần này dành cho học sinh đã sẵn sàng dẫn dắt cả nhóm và đảm nhận bè khó nhất.
Mọi người cùng chơi một bài vào cùng lúc, mỗi người đọc phần vừa sức. Cả nhóm biểu diễn cùng nhau mà không ai phải ngồi ngoài vì bản nhạc viết cho trình độ khác. Bài viết về cách đơn giản hóa bản nhạc cho học sinh nói thêm về cách giữ cho từng phần vẫn có tính nhạc. Bạn cũng có thể xem hướng dẫn cho lớp học để đưa cách làm này vào buổi học.
Tăng dần độ khó theo tiến bộ của học sinh
Học sinh dễ nhận thấy mình tiến bộ khi chơi một bài đã quen. Bạn có thể dùng một bài hát qua nhiều mức độ: đưa cho học sinh bản vừa sức hôm nay, rồi điều chỉnh chính bài đó khó hơn một chút khi học sinh sẵn sàng.
Khi trở lại bài quen ở mức cao hơn, học sinh thấy rõ mình đã tiến bộ: kỳ trước học sinh chưa chơi được phiên bản này. Bạn cũng dễ sắp xếp tiến độ học hơn khi tăng độ khó từng bước, thay vì chuyển giữa những bài không liên quan và chưa rõ độ khó. Học sinh có thể nghe thấy sự tiến bộ của mình qua chính bài hát đó.
Những quyết định vẫn thuộc về giáo viên
Công cụ viết lại bản nhạc, còn bạn quyết định học sinh cần gì, nên thử sức thêm ở điểm nào và khi nào cả nhóm sẵn sàng biểu diễn. Sau khi bạn chọn mức độ khó, công cụ tạo bản nhạc tương ứng đủ nhanh để bạn chuẩn bị ngay khi học sinh đề nghị một bài. Chúng tôi nhận thấy điều này giúp giáo viên nhận dạy nhiều bài hát hơn, vì không còn phải dành cả buổi tối để viết lại từng bài. Xem thêm bộ công cụ dành cho giáo viên để chọn những gì phù hợp với buổi học.
Câu hỏi thường gặp
Làm thế nào để gửi phần nhạc đã điều chỉnh cho học sinh?
Sau khi điều chỉnh độ khó và kiểm tra phần đàn, bạn hãy xuất bản nhạc. Bạn có thể xuất PDF để in hoặc gửi email, MusicXML nếu học sinh muốn mở bằng phần mềm chép nhạc riêng, MIDI để phát lại hoặc làm nhạc đệm, và Guitar Pro cho nhạc cụ dây có phím. Với nhóm có nhiều trình độ, hãy xuất riêng từng phần đã điều chỉnh để mỗi học sinh nhận được phần vừa sức. Trước khi gửi, bạn vẫn cần đọc lại một lượt để phát hiện những chỗ bất thường trước khi bản nhạc lên giá nhạc.
Làm thế nào để chọn mức độ khó cho học sinh?
Chọn mức mà học sinh cần cố gắng để đọc bản nhạc nhưng không nản. Một mức phù hợp sẽ thử sức học sinh ở một hoặc hai điểm, còn những phần khác vẫn vừa sức. Nếu chưa chắc, hãy điều chỉnh bản nhạc dễ hơn một chút trước, xem học sinh chơi ra sao rồi tăng dần độ khó. AI điều chỉnh nhanh nên nếu chọn sai mức, bạn chỉ mất một phút thay vì cả buổi tối.
Tôi có thể tạo nhiều phần nhạc từ cùng một bài hát cho một nhóm hòa tấu không?
Có. Đây là một trong những cách dùng hữu ích nhất. Bạn chép lại bài hát một lần, rồi điều chỉnh thành nhiều mức để mỗi học sinh có phần nhạc vừa sức. Mọi người cùng chơi một bài, học sinh mới học đọc phần đã lược bớt nốt, còn người chơi nâng cao đọc phần đầy đủ. Nhờ vậy, cả nhóm có thể biểu diễn cùng nhau mà không ai bị bỏ lại hoặc phải chơi dưới sức.
Điều chỉnh độ khó giúp tôi sắp xếp tiến độ học lâu dài như thế nào?
Khi học sinh tiến bộ, bạn có thể tăng độ khó cho cùng một bài hát. Bắt đầu với bản vừa sức hiện tại, rồi tạo bản khó hơn một chút mỗi khi học sinh sẵn sàng. Học sinh trở lại với bài quen ở mức mới, có thêm sự tự tin, còn bạn biết nên tăng độ khó từng bước ra sao để điều chỉnh tiến độ học.
