Cách làm bảng hợp âm cho bài hát thờ phượng

Bài viết thuộc bộ hướng dẫn tìm hợp âm cho bất kỳ bài hát nào.

Bạn muốn chơi một bài vào Chủ nhật này và đã có bản ghi, có khi là bản thu buổi biểu diễn trực tiếp của nghệ sĩ. Nhưng bảng hợp âm tìm được trên mạng lại sai giọng, viết cho một ban nhạc có thành phần nhạc cụ khác hoặc có vài chỗ sai. Bạn có thể tự làm bảng hợp âm từ bản ghi: chép nhạc để lấy hợp âm, đổi sang giọng phù hợp với người hát rồi giản lược những chỗ người chơi không cần đến.

Ban nhạc cần gì trên bản nhạc

Mỗi người trong ban nhạc thờ phượng có thể cần đọc một phần khác nhau. Người chơi guitar hoặc piano cần ký hiệu hợp âm và cấu trúc bài hát. Người hát có thể cần dòng giai điệu và lời. Người mới tham gia thì cần bản đơn giản nhất mà vẫn chơi được. Từ một bản gốc, bạn có thể chỉnh cho từng người mà không phải làm lại từ đầu.

Bảng hợp âm ghi hợp âm và cấu trúc bài, không ghi giai điệu thành nốt. Khi ai đó cần cả giai điệu, bạn có thể dùng lead sheet, tức bản nhạc có ký hiệu hợp âm và dòng giai điệu trên khuông nhạc. Bạn có thể đọc thêm về bảng hợp âm và lead sheet để phân biệt hai loại bản này.

Bước 1: Chép nhạc từ bài hát

Chọn bản ghi rõ nhất của phiên bản bạn muốn chơi. Tải bản ghi lên Songscription, AI sẽ nghe và nhận diện nốt nhạc cùng hợp âm. Bạn nhận được bản nhạc có thể xem, phát lại và chỉnh sửa ngay trên trình duyệt.

Trước đây, bạn có thể mất cả buổi tối bên đàn piano, tua đi tua lại tám ô nhịp để nghe chỗ đổi hợp âm. Có bản nháp từ công cụ, bạn bắt đầu với một bản gần đúng rồi dành thời gian chỉnh lại. Bạn không cần tách hay xử lý âm thanh gì đặc biệt trước khi chép nhạc, cứ bắt đầu bằng bản ghi gốc.

Bước 2: Giữ lại hợp âm và cấu trúc bài

Bản nhạc đã chép cho bạn phần hòa âm: vòng hợp âm và vị trí đổi hợp âm. Đây là phần nền của bảng hợp âm. Ghi rõ cấu trúc bài, gồm đoạn lời, điệp khúc, đoạn chuyển và phần hát thêm hoặc câu nhạc dẫn về đầu nếu có. Nhìn vào đó, người chơi sẽ biết bài đang đến đoạn nào.

Nếu người hát cũng cần giai điệu, hãy giữ lại dòng giai điệu để có một lead sheet. Bài tìm hợp âm cho bất kỳ bài hát nào hướng dẫn chỉnh ký hiệu hợp âm cho đúng cách ban nhạc quen đọc.

Bước 3: Đổi sang giọng phù hợp với người hát

Giọng trong bản ghi được chọn cho nghệ sĩ gốc và có thể không vừa với người dẫn hát ở nhà thờ tuần này. Khi đổi giọng, mọi hợp âm và nốt nhạc đều dịch lên hoặc xuống cùng một quãng. Bài hát giữ nguyên nét nhạc nhưng chuyển sang giọng phù hợp hơn với người hát. Chẳng hạn, hạ một đoạn điệp khúc cao từ giọng Si giáng xuống Sol có thể giúp người hát dễ dẫn cả hội thánh hơn.

Ký hiệu hợp âm tự cập nhật khi bạn đổi giọng, nên bạn không cần viết lại bảng hợp âm bằng tay. Bài đổi sang giọng dễ chơi hơn hướng dẫn cách làm; bạn có thể áp dụng tương tự khi muốn chọn giọng vừa với người hát.

Bước 4: Đơn giản hóa phần nhạc khi cần

Ban nhạc thờ phượng thường gồm những người tình nguyện có kinh nghiệm chơi nhạc khác nhau. Bản ghi có thể có nhiều câu đàn điểm xuyết của nghệ sĩ chơi piano trong phòng thu và những cách xếp hợp âm mở rộng của người chơi guitar. Người chơi vào Chủ nhật có thể không cần đến chúng hoặc không kịp đọc trước giờ chơi.

Bạn có thể làm phần nhạc thưa hơn, lược bớt nốt trong hợp âm phức tạp để giữ lại những nốt chính và làm tiết tấu bớt rối. Bài hát vẫn giữ được nét chính, còn phần nhạc vừa sức với người chơi. Từ cùng một bản chép, bạn có thể giữ bản đầy đủ hơn cho người đã quen chơi và làm bản giản lược cho người mới. Bài đơn giản hóa bản nhạc cho người mới hướng dẫn cách làm. Nếu muốn ghi lại đầy đủ phần piano thay vì giản lược, bạn có thể xem bài chép nhạc piano thờ phượng để chép từng nốt.

Bước 5: Xuất và chia sẻ

Khi bảng hợp âm đã đúng giọng và vừa sức người chơi, hãy xuất PDF để in hoặc trình chiếu. Cả ban nhạc sẽ đọc cùng một bản rõ ràng, thống nhất. Nếu ai đó muốn chỉnh cách trình bày bản nhạc kỹ hơn, hãy xuất MusicXML rồi mở trong phần mềm soạn nhạc.

Mọi phiên bản đều xuất phát từ một bản chép, nên bản ở giọng của người hát, phần piano đã đơn giản hóa và bảng hợp âm guitar đầy đủ vẫn khớp với nhau. Bạn không phải ghép những bản nhạc lệch nhau từ ba trang web khác nhau vào đêm trước buổi lễ.

Về giấy phép

Phần lớn bài hát thờ phượng hiện đại đều có bản quyền. Khi sao chép cho hội thánh, dù là in bảng hợp âm, trình chiếu lời hay phát bản nhạc, thông thường bạn cần có giấy phép. Nhiều nhà thờ có giấy phép qua CCLI hoặc một tổ chức tương tự.

Tự làm bảng hợp âm từ bản ghi không thay đổi yêu cầu đó. Giấy phép liên quan đến cách bài hát được dùng và chia sẻ, bất kể bạn dùng công cụ nào để tạo bản nhạc. Trước khi chia sẻ rộng rãi, hãy xác nhận bài hát nằm trong phạm vi giấy phép của nhà thờ. Đây là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý. Nếu chưa rõ, hãy hỏi người phụ trách giấy phép của nhà thờ.