Khi một bài hát được phối ở năm mức độ khó, giai điệu vẫn giữ nguyên nhưng gần như mọi thứ xung quanh đều thay đổi: số nốt vang lên cùng lúc, tay trái chơi nhiều hay ít, tiết tấu dày đến đâu và hai tay di chuyển xa thế nào.
Bản cover piano trong Songscription có năm mức: Beginner-intermediate, Intermediate, Intermediate-advanced, Advanced và Adaptive. Bạn chọn một mức trước khi chép nhạc và có thể tạo lại ở mức khác sau đó. Nếu muốn tìm hiểu chung về độ khó, chẳng hạn các cấp độ, hội đồng khảo thí và điều gì khiến một bản nhạc khó chơi, hãy đọc giải thích về các mức độ khó của bản nhạc. Giáo viên muốn xếp mức cho học viên có thể xem cách điều chỉnh độ khó khi chép nhạc cho học viên piano.
Bài hát làm ví dụ
Amazing Grace là một bài thánh ca thuộc phạm vi công cộng mà gần như ai cũng có thể ngân nga. Bài có nhịp ba phách nhẹ nhàng, giai điệu chủ yếu đi liền bậc, thỉnh thoảng nhảy quãng, và hòa âm dựa trên ba hoặc bốn hợp âm. Nhờ cấu trúc đơn giản, bạn dễ nghe ra từng lớp nhạc mà người phối thêm vào.
Phần dưới đây mô tả những thay đổi thường gặp ở mỗi mức, chứ không đảm bảo từng nốt sẽ đúng như vậy. Mỗi bản ghi đều khác nhau và bản cover được tạo từ chính bản ghi bạn chọn.
Beginner-intermediate: Giai điệu trên nền đệm đơn giản
Ở mức Beginner-intermediate, tay phải chơi giai điệu, chủ yếu từng nốt một. Tay trái giữ hòa âm ở dạng đơn giản nhất: nốt bass đơn hoặc thế bấm hai nốt, vào ở phách một và giữ suốt ô nhịp.
- Mật độ nốt: thưa, thường có tổng cộng hai hoặc ba nốt vang lên cùng lúc.
- Số nốt mỗi tay: tay phải chủ yếu chơi từng nốt, tay trái chơi một hoặc hai nốt.
- Tay trái: giữ nốt gốc hoặc chơi nốt gốc cùng nốt bậc năm của hợp âm, đổi theo hợp âm.
- Tiết tấu: chủ yếu theo tiết tấu giai điệu, lược bớt nốt luyến và nốt lấy đà.
- Di chuyển tay: hai tay ở gần giữa bàn phím, ít đổi vị trí.
Bạn vẫn nhận ra bài hát ngay và có thể tập giữ cho giai điệu hát lên trên nền đệm đều đặn.
Intermediate: Đầy đặn hơn, vẫn vừa tay
Mức Intermediate làm âm thanh đầy hơn mà hai tay vẫn chơi vừa sức. Tay phải bắt đầu thêm một nốt hòa âm dưới giai điệu ở những chỗ quan trọng, còn tay trái bắt đầu chuyển động trong từng ô nhịp.
- Mật độ nốt: hợp âm đầy hơn ở đầu câu nhạc và chỗ kết câu.
- Tay trái: chơi mẫu đệm đơn giản, chẳng hạn nốt bass rồi đến hợp âm ở phách hai và ba, kiểu đệm waltz quen thuộc cho nhịp ba.
- Tiết tấu: chuyển động nhiều hơn một chút nhưng vẫn chủ yếu vào đúng phách.
- Di chuyển tay: tay trái bắt đầu vươn xuống chơi nốt bass rồi trở lên chơi hợp âm.
Ở mức này, bản cover thường bắt đầu nghe giống một bản phối piano hơn là giai điệu có phần đệm đơn giản.
Intermediate-advanced: Hòa âm dày hơn, chuyển động nhiều hơn
Mức Intermediate-advanced có hòa âm dày hơn và hai tay chuyển động nhiều hơn. Ở những chỗ bản Intermediate giữ nguyên hợp âm, bản này có thêm nốt lấp vào khoảng trống.
- Mật độ nốt: tay phải thường chơi giai điệu ở trên cùng, với hai nốt hòa âm bên dưới.
- Tay trái: chơi hợp âm rải xuyên suốt ô nhịp, thêm quãng tám ở phần bass tại những chỗ quan trọng.
- Tiết tấu: có nốt chuyển và câu nối giữa các câu giai điệu.
- Phối hợp hai tay: hai tay cùng lúc chơi các phần riêng biệt. Phối hợp hai tay như vậy là kỹ năng mới cần tập ở mức này.
Nếu bản Intermediate đã vừa tay nhưng bạn còn muốn âm thanh phong phú như bản ghi, đây thường là mức tiếp theo để thử.
Advanced: Nhiều chi tiết nhất
Advanced là mức khó nhất và có nhiều chi tiết nhất. Ở mức này, bản cover giữ lại nhiều nhất có thể những gì bạn nghe trong bản ghi, trong phạm vi hai tay chơi được.
- Mật độ nốt: hợp âm đầy đủ, các bè giữa và đôi khi giai điệu được nhân đôi ở quãng tám.
- Tay trái: mẫu đệm rộng, có thể trải hơn một quãng tám, cùng với đường bass chuyển động.
- Tiết tấu: có đảo phách và chia phách nhanh hơn ở những chỗ bản ghi có các tiết tấu đó.
- Di chuyển tay: nhảy quãng lớn và chơi cả ở vùng cao, vùng thấp của bàn phím.
Mức Advanced hợp với người đã quen đọc hợp âm dày và di chuyển nhanh trên bàn phím. Một bài thánh ca chậm sẽ nghe đầy đặn; còn một bản pop nhanh có thể đòi hỏi nhiều công sức tập luyện.
Adaptive: Bám sát bản ghi nhất có thể
Adaptive hoạt động khác bốn mức còn lại. Mức này bám sát bản ghi nhất có thể thay vì nhắm đến một độ khó định trước. Một bản độc tấu piano nhẹ nhàng của Amazing Grace có thể cho ra bản nhạc đơn giản, thưa nốt; một bản phối gospel quy mô lớn của cùng bài thánh ca có thể cho ra bản nhạc dày và khó chơi.
Chọn Adaptive khi bạn ưu tiên bám sát bản ghi hơn là kiểm soát độ khó, chẳng hạn khi muốn nghe người chơi piano trong bản gốc đã chơi những gì, hoặc khi định tự sửa bản phối.
So sánh các mức
| Mức | Mật độ nốt | Tay trái | Tiết tấu | Di chuyển tay |
|---|---|---|---|---|
| Beginner-intermediate | Giai điệu và bass đơn giản | Giữ nốt gốc hoặc quãng năm | Tiết tấu giai điệu, lược bớt chi tiết | Gần nốt Đô giữa |
| Intermediate | Đầy hơn ở những chỗ quan trọng | Mẫu đệm đơn giản, chẳng hạn bass rồi đến hợp âm | Có thêm chuyển động | Tay vươn vừa phải |
| Intermediate-advanced | Hòa âm dày hơn | Hợp âm rải, quãng tám | Câu nối và nốt chuyển | Di chuyển rộng hơn |
| Advanced | Nhiều chi tiết nhất | Mẫu đệm rộng, đường bass chuyển động | Có đảo phách ở những chỗ nghe thấy trong bản ghi | Nhảy quãng lớn |
| Adaptive | Theo bản ghi | Theo bản ghi | Theo bản ghi | Theo bản ghi |
Chọn mức nào?
Chọn mức mà vài ô nhịp đầu khiến bạn phải gắng sức một chút nhưng vẫn chơi được. Hãy chơi chậm đoạn đó. Nếu gần như nốt nào cũng vướng, hãy xuống một mức. Nếu lần đầu đã chơi gần đúng nhịp độ, hãy lên một mức.
Có thể dựa vào vài điểm sau:
- Mới tập chơi hai tay: bắt đầu ở Beginner-intermediate.
- Đã quen chơi mẫu đệm tay trái trong khi tay phải chơi giai điệu: thử Intermediate.
- Đọc hợp âm nhanh và muốn âm thanh phong phú hơn: chọn Intermediate-advanced hoặc Advanced.
- Muốn bản nhạc theo sát bản ghi: chọn Adaptive.
Nếu đang ước lượng công sức để học cả bài, bạn có thể đọc mất bao lâu để học một bài piano.
Khi nào và làm sao để lên một mức?
Học bài ở một mức rồi tạo lại bản cover ở mức cao hơn một mức. Trên trang chép nhạc, bạn có thể tạo lại bản cover ở độ khó khác trong khoảng 30 giây; mỗi mức đều được tạo lại từ bản ghi. Vì đã quen giai điệu và cấu trúc bài, bạn sẽ thấy như đang thêm từng lớp nhạc thay vì bắt đầu lại từ đầu.
Nếu đã có bản nhạc thay vì bản ghi, bạn có thể dùng Sheet Music Leveler để đơn giản hóa bản nhạc đó, chẳng hạn một tệp MusicXML nhập vào, thành các mức từ 1 đến 5; mức 6 là bản gốc. Công cụ này dùng quy tắc để giảm bớt nốt trên bản nhạc, thay vì phối lại từ âm thanh. Bài cách làm một bản piano dễ chơi hơn cũng hướng dẫn cách tự đơn giản hóa bằng tay.
Bài viết liên quan
- Tìm hiểu chung về độ khó: Giải thích về các mức độ khó của bản nhạc.
- Dành cho giáo viên: Điều chỉnh độ khó khi chép nhạc cho học viên piano.
- Đơn giản hóa bản nhạc: Cách làm một bản piano dễ chơi hơn và bản phối piano dễ chơi từ bất kỳ bài hát nào.
Câu hỏi thường gặp
Các mức độ khó của bản cover piano khác nhau ở đâu?
Có năm điều thay đổi rõ nhất: số nốt vang lên cùng lúc, số nốt mỗi tay chơi, mẫu đệm tay trái, mật độ tiết tấu và khoảng cách bàn tay di chuyển. Mức thấp giữ lại giai điệu và hòa âm cơ bản, đồng thời giảm bớt những phần xung quanh. Mức cao thêm hợp âm đầy đặn hơn, mẫu đệm tay trái chuyển động, tiết tấu dày hơn và những quãng nhảy rộng hơn.
Nên chọn mức độ khó nào cho bản cover piano?
Chọn mức mà bạn chơi chậm được vài ô nhịp đầu, có hơi gắng sức nhưng không hoàn toàn lạc mất chỗ đang chơi. Nếu ô nhịp nào cũng vướng, hãy xuống một mức. Nếu gần như đọc đến đâu chơi được đến đó, hãy lên một mức. Khi chưa chắc, cứ bắt đầu ở mức thấp, học bài rồi chuyển lên khi đã quen bài.
Mức Adaptive là gì?
Adaptive là mức bám sát bản ghi gốc nhất có thể. Mức này đi theo những gì có trong bài hát thay vì nhắm đến một độ khó nhất định. Vì vậy, một bản ballad thưa nốt vẫn giữ độ thưa, còn bản ghi nhiều nốt vẫn có nhiều nốt. Chọn Adaptive khi bạn muốn bản sát với bản ghi nhất; chọn một trong bốn mức còn lại khi muốn bản phối phù hợp với một trình độ cụ thể.
Có thể đổi độ khó sau khi đã tạo bản cover piano không?
Có. Trên trang chép nhạc, bạn có thể tạo lại bản cover ở mức độ khó khác trong khoảng 30 giây. Mỗi mức đều được tạo lại từ bản ghi, thay vì rút bớt nốt từ bản trước. Với bản nhạc đã có, chẳng hạn tệp MusicXML nhập vào, Sheet Music Leveler sẽ đơn giản hóa thành các mức từ 1 đến 5; mức 6 là bản gốc.
Để thử với một bài hát yêu thích, hãy tạo bản nhạc piano dễ chơi từ bất kỳ bản ghi nào.
