Bài này thuộc bộ hướng dẫn đơn giản hóa bản nhạc.
Bạn có hai cách để đơn giản hóa bản nhạc. Cách nhanh là dùng công cụ tự viết lại bài ở mức dễ hơn mà vẫn giữ nguyên giai điệu. Cách còn lại là mở bản nhạc trong trình chỉnh sửa và tự bớt những chỗ khiến bạn vấp. Nhiều người kết hợp cả hai. Nếu mới chơi nhạc, bạn có thể xem cách đơn giản hóa bản nhạc cho người mới bắt đầu.
Hai cách đơn giản hóa bản nhạc
Bạn có thể chọn mức độ khó thấp hơn và để công cụ viết lại bản nhạc. Công cụ sẽ giảm bớt những chỗ khó mà vẫn giữ giai điệu; bạn không cần biết lý thuyết âm nhạc để làm bước này. Hoặc bạn mở bản nhạc trong trình chỉnh sửa và tự bớt những nốt gây vướng. Cách này chậm hơn nhưng bạn tự quyết định chính xác nốt nào giữ lại, nốt nào bỏ đi.
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, cách nhanh nhất là để công cụ xử lý 90% bản nhạc bằng một lần chọn, rồi tự sửa thêm vài chỗ theo ý mình. Dù chọn cách nào, trước hết bạn cần đưa bản nhạc vào Songscription bằng cách chuyển bản ghi của bài thành bản nhạc có thể chỉnh sửa.
Bản nhạc thay đổi thế nào khi đơn giản hóa
Một bài nhạc có thể khó vì nhiều lý do. Khi đơn giản hóa, bạn có thể bớt nốt trong những hợp âm dày và lược bớt phần đệm rối để mỗi tay phải chơi ít nốt hơn. Những tiết tấu đảo phách phức tạp có thể đổi thành tiết tấu dễ đọc, dễ đếm hơn; những quãng nhảy xa cũng có thể thu hẹp để tay di chuyển ít hơn. Các nốt luyến láy khó chơi như trill (luân phiên nhanh giữa hai nốt), nhóm nốt lượn và nốt hoa mỹ có thể bỏ đi. Những hợp âm phải giãn tay quá rộng cũng có thể được sắp lại cho vừa tầm tay hơn.
Đổi giọng là một thao tác riêng, khác với đơn giản hóa nốt nhạc. Nếu muốn tìm hiểu đầy đủ những yếu tố khiến một bài khó chơi, bạn có thể đọc hướng dẫn về các mức độ khó của bản nhạc.
Tự động đơn giản hóa bằng công cụ
Cách nhanh nhất là dùng công cụ đơn giản hóa bản nhạc. Khi bản nhạc đã có trong Songscription, bạn mở mục chọn độ khó và chọn một mức, từ mức dành cho người mới bắt đầu đến bản gốc. Công cụ tạo một phiên bản mới ở mức đó, áp dụng cùng lúc những thay đổi đã nêu ở trên rồi mở bản nhạc trong trình chỉnh sửa để bạn xem lại. Bản gốc vẫn còn, nên bạn có thể chuyển giữa các mức để so sánh. Nếu mức đầu tiên quá dễ hoặc vẫn quá khó, bạn có thể chọn mức khác. Thay vì dành hàng giờ tự bớt nốt, bạn chọn một mức trong trình đơn.
Tự đơn giản hóa trong trình chỉnh sửa
Có khi bạn chỉ muốn sửa một đoạn hoặc đã biết rõ mình muốn bỏ chỗ nào. Trong trình chỉnh sửa bản nhạc tích hợp, bạn có thể xóa nốt, bớt nốt trong hợp âm và giữ lại những nốt quan trọng nhất, đơn giản hóa tiết tấu hoặc sắp lại hợp âm quá rộng. Nếu chưa quen đọc khuông nhạc, chế độ piano roll hiện các nốt thành những thanh màu để bạn theo dõi. Bạn cũng có thể kết hợp hai cách: để công cụ đơn giản hóa phần lớn bản nhạc, rồi tự sửa hai hoặc ba chỗ bạn quan tâm nhất. Trong lúc chỉnh, bạn có thể giảm tốc độ phát mà không đổi cao độ để thử xem mình đã chơi được đoạn đó ở tốc độ mong muốn chưa.
Giữ cho bài hát vẫn dễ nhận ra
Bản nhạc cần dễ chơi hơn nhưng vẫn phải nghe ra bài hát ban đầu. Hãy giữ giai điệu và câu nhạc đặc trưng; bạn có thể bớt phần đệm, làm tiết tấu đều hơn và bỏ nốt luyến láy. Thử chơi phiên bản đã sửa cho một người nghe xem họ có nhận ra bài hát không. Nếu họ nhận ra và bạn chơi được, bản nhạc vừa dễ chơi vừa giữ được nét quen thuộc của bài hát. Nếu họ không nhận ra, có thể bạn đã cắt quá nhiều; hãy thêm lại một chút. Giáo viên cũng cân nhắc như vậy khi đơn giản hóa bài nhạc cho học sinh.
Khi giọng của bài khiến bạn khó chơi
Trước khi bớt nốt, hãy xem có phải chính các nốt đang gây khó cho bạn không. Có bài không quá nhiều nốt hay quá nhanh, nhưng lại viết ở giọng có nhiều dấu thăng hoặc dấu giáng, khiến bản nhạc khó đọc dù bạn vẫn với tới các nốt. Khi đó, bạn có thể chuyển sang giọng dễ hơn thay vì đơn giản hóa bản nhạc. Trong cùng trình chỉnh sửa, bạn chuyển cao độ của cả bản nhạc lên hoặc xuống. Chuyển giọng và đơn giản hóa giải quyết hai vấn đề khác nhau, nên hãy xác định chỗ mình đang vướng trước khi chọn cách sửa.
Câu hỏi thường gặp
Cách nhanh nhất để đơn giản hóa một bài nhạc là gì?
Hãy dùng công cụ đơn giản hóa bản nhạc. Khi bản nhạc đã có trong Songscription, bạn chọn mức độ khó thấp hơn. Công cụ sẽ viết lại cả bài cùng lúc, giảm số nốt trong hợp âm, làm tiết tấu đều hơn và bỏ các nốt luyến láy, trong khi vẫn giữ giai điệu. Thao tác này mất vài giây, còn tự sửa từng chỗ tương tự có thể mất một giờ. Chúng tôi gợi ý để công cụ xử lý phần lớn bản nhạc, sau đó tự sửa vài ô nhịp mà bạn muốn giữ hoặc thay đổi theo ý mình.
Đơn giản hóa có làm bài hát nghe khác đi không?
Nếu đơn giản hóa khéo, bài nhạc vẫn nghe giống bài hát ban đầu. Bản nhạc sẽ ít nốt hơn, hợp âm bớt dày và tiết tấu bớt phức tạp, nhưng giai điệu và hòa âm vẫn dễ nhận ra. Người nghe vẫn có thể gọi đúng tên bài hát dù phiên bản này dễ chơi hơn. Nếu bỏ mất giai điệu chính hoặc câu nhạc đặc trưng, bạn đã cắt quá nhiều.
Đơn giản hóa bản nhạc có được không?
Có. Bạn hoàn toàn có thể đơn giản hóa bản nhạc để tự tập, học đàn hoặc chơi cho vui. Người chơi nhạc đã làm điều này suốt hàng thế kỷ. Tuy vậy, bản đơn giản hóa của một bài hát còn bản quyền vẫn là bản chuyển soạn. Giống như với mọi bản chuyển soạn, bạn có thể cần xin phép nếu tạo và chia sẻ bản sao công khai. Người chơi thường dùng bản đơn giản hóa để tự tập và trong phần lớn các tình huống dạy học.
Tôi có cần biết đọc nhạc để đơn giản hóa một bài không?
Bạn không cần biết đọc nhạc để dùng công cụ đơn giản hóa. Chọn mức dễ hơn, công cụ sẽ tự viết lại bản nhạc mà bạn không cần tự phân tích. Nếu muốn tự chỉnh, biết đọc nhạc sẽ giúp ích, nhưng bạn cũng có thể dùng chế độ piano roll. Ở đó, các nốt hiện thành những thanh màu để bạn theo dõi, kể cả khi bạn chưa quen đọc khuông nhạc.
Nếu có một bài đang hơi quá sức, bạn có thể mở bài đó trong công cụ đơn giản hóa bản nhạc của Songscription, rồi chọn mức phù hợp. Nếu đó là bài piano, hướng dẫn làm cho bài piano dễ chơi hơn sẽ đi vào chi tiết từng tay.
